تعریف ۳۶.۱: جمع زیرفضاها (Sum of Subspaces)
چون «اجتماع» دو زیرفضا معمولاً زیرفضا نمیشود، جبر خطی مفهوم جمع زیرفضاها را تعریف میکند: تمام بردارهایی که میتوان با جمع زدن یک بردار از زیرفضای اول و یک بردار از زیرفضای دوم ساخت. جمع زیرفضاها معادل خطیِ «اجتماع» در نظریه مجموعهها است.
۱. درک شهودی و فیزیکی/هندسی
در قضیه ۳۵.۱ دیدیم که اجتماع دو خط راست در صفحه (مانند محور ها و محور ها) زیرفضا نیست، زیرا جمع یک بردار از محور با یک بردار از محور ، برداری تولید میکند که خارج از هر دو محور میافتد (درون فضای بین آنها).
برای «ترمیم» این نقص و بستن مجموعه تحت جمع، باید تمام ترکیبهای ممکن از این دو خط را به مجموعه اضافه کنیم:
به این ترتیب، با آزاد گذاشتن عمل جمع بین اعضای زیرفضاها، فضایی جدید و یکپارچه به دست میآید که صفحه دوبعدی را جاروب (Sweep) میکند.
۲. متن رسمی ریاضی (کتاب آکسلر)
فرض کنید زیرفضاهایی از فضای برداری باشند. جمع که با نماد نشان داده میشود، مجموعه تمام حاصلجمعهای ممکن از عناصر این زیرفضاها است:
۳. کالبدشکافی ساختار جبری
- عناصر سازنده: هر بردار در مجموعه به شکل یک تجزیه جبری نوشته میشود که در آن هر بخش سهمی از زیرفضای مربوطه است.
- شامل بودن تکتک زیرفضاها: چون هر زیرفضای شامل بردار صفر است، با انتخاب صفر برای همه زیرفضاها به جز ، داریم: بنابراین همواره .
- تفاوت با اجتماع: اجتماع فقط شامل بردارهایی است که یا در هستند یا در ؛ اما جمع شامل برآیند آنها نیز هست:
۴. تجسم هندسی تعاملی جئوجبرا (جاروب کردن صفحه با جمع دو خط)
- خط LineU زیرفضای U و خط LineW زیرفضای W است (دو خط متقاطع در مبدا).
- با تغییر اسکالرهای u و w، بردار sum = u + w میتواند به هر نقطهای در صفحه R2 برسد.
- بنابراین U + W برابر کل صفحه R2 است.
کد اصلی رسم
appName: classic width: 700 height: 380 showToolBar: false showAlgebraInput: true showMenuBar: false commands: - "O = (0, 0)" - "Pt1 = (2, 1)" - "LineU : Line(O, Pt1)" - "Pt2 = (-1, 2)" - "LineW : Line(O, Pt2)" - "Pt3 = (2, 1)" - "u = Vector(O, Pt3)" - "Pt4 = (-1, 2)" - "w = Vector(O, Pt4)" - "sum = u + w" - "Parallelogram = Polygon((0,0), (2,1), (1,3), (-1,2))" caption: "جمع دو زیرفضای یکبعدی U و W در صفحه: بردار حاصل sum تمام نقاط صفحه R2 را تولید میکند" explain: - "خط LineU زیرفضای U و خط LineW زیرفضای W است (دو خط متقاطع در مبدا)." - "با تغییر اسکالرهای u و w، بردار sum = u + w میتواند به هر نقطهای در صفحه R2 برسد." - "بنابراین U + W برابر کل صفحه R2 است."
۵. مقایسه بنیادین: نظریه مجموعهها در برابر جبر خطی
| مفهوم در نظریه مجموعهها | مفهوم در جبر خطی (فضاهای برداری) | معنا و شباهت ساختاری |
|---|---|---|
| اشتراک () | اشتراک () | نقاط مشترک هر دو ساختار؛ هر دو همیشه حفظ میشوند. |
| اجتماع () | جمع () | کوچکترین ساختاری که هر دو بخش را دربرمیگیرد. |
| مجموعه تهی () | زیرفضای صفر () | عضو خنثی و کوچکترین شیء ممکن. |
۶. پیوندهای اتمیک
- پیشنیازها: تعریف ۳۱.۱ زیرفضا (Subspace) | قضیه ۳۵.۱ اشتراک زیرفضاها یک زیرفضاست
- قضایای کلیدی: قضیه ۳۸.۱ جمع زیرفضاها کوچکترین زیرفضای شامل آنهاست
- مثالهای عددی: مثال ۳۷.۱ جمع زیرفضاها در R3
- حالت خاص (تجزیه یکتا): تعریف ۳۹.۱ جمع مستقیم (Direct Sum)
- فهرست مرجع: MOC فصل ۱ - فضاهای برداری