تمرین ۱۵ بخش ۳.۱: محاسبه جمع یک زیرفضا با خودش ()
فرض کنید یک زیرفضا از است. چیست؟
۱. تحلیل اولیه و باز کردن خواسته مسئله
- دادههای مسئله:
- فضای برداری .
- زیرفضای .
- حکم مسئله:
- تعیین دقیق مجموعه و اثبات تساوی مجموعهای آن با استفاده از دو شمول متقابل ( و ).
- چکلیست ابزارهای مورد نیاز:
۲. ایده و استراتژی حل (Problem-Solving Strategy)
- طبق تعریف: .
- از یک سو، چون زیرفضا است، تحت عمل جمع بسته است؛ بنابراین جمع هر دو عضو مجدداً در است ().
- از سوی دیگر، چون ، هر عنصر را میتوان به صورت نوشت؛ پس ().
- ترکیب این دو شمول، تساوی را نتیجه میدهد.
۳. حل تشریحی گامبهگام (Step-by-Step Solution)
پاسخ: .
برای اثبات تساوی دو مجموعه، شمول دوطرفه را نشان میدهیم:
گام اول: اثبات شمول فرض کنید بردار دلخواه باشد. طبق تعریف جمع زیرفضاها، عناصری مانند وجود دارند به طوری که:
اما طبق فرض مسئله، یک زیرفضای است و بر اساس شرط دوم زیرفضا بودن، تحت عمل جمع بسته است:
بنابراین . چون این نتیجه برای هر عضو دلخواه برقرار است، شمول اول اثبات میشود:
گام دوم: اثبات شمول فرض کنید یک بردار دلخواه باشد. چون زیرفضا است، بردار صفر در آن وجود دارد (). میتوان بردار را به صورت مجموع زیر نوشت:
در این نمایش، جمله اول و جمله دوم است. طبق تعریف جمع زیرفضاها، این بردار به تعلق دارد:
چون این رابطه به ازای هر صادق است، شمول دوم نیز اثبات میشود:
نتیجهگیری: از شمول متقابل دو گام بالا، تساوی دقیق حاصل میشود:
۴. دامهای رایج در حل این تیپ مسئله
- عمل جمع زیرفضاها یک عمل خودتوان (Idempotent) است، یعنی .
- اشتباه رایج دانشجویان در تفاوت قائل نشدن بین جمع مجموعهای و ضرب اسکالر است: برابر با نیست، هرچند برای یک زیرفضا مجموعه نیز برابر با خود است.
۵. پیوندها
- مفاهیم تئوری مرتبط: تعریف ۳۶.۱ جمع زیرفضاها | قضیه ۳۸.۱
- فهرست تمرینهای این بخش: 00-MOCs/MOC حل تمرینات جبر خطی