رفتن به متن
باغ ریاضی
تمرین ۱۹ بخش ۳.۱ بررسی قانون ساده‌کردن در جمع زیرفضاها
تنظیمات مطالعه
تنظیمات مطالعه

تمرین ۱۹ بخش ۳.۱ بررسی قانون ساده‌کردن در جمع زیرفضاها

یادداشت شما ذخیره شد

می‌خواهید این تغییرات برای مدیر وب‌سایت هم ارسال شوند؟ نسخهٔ رسمی تنها پس از تأیید تغییر می‌کند.

تمرین ۱۹ بخش ۳.۱: بررسی قانون ساده‌کردن در جمع زیرفضاها

صورت دقیق مسئله (کتاب آکسلر)

ثابت کنید یا یک مثال نقض بیاورید: اگر V1,V2,UV_1, V_2, U زیرفضاهایی از VV باشند به طوری که

V1+U=V2+UV_1 + U = V_2 + U

آنگاه V1=V2V_1 = V_2.


۱. تحلیل اولیه و باز کردن خواسته مسئله

  • داده‌های مسئله:
    • فضای برداری VV.
    • سه زیرفضای V1,V2,U≤VV_1, V_2, U \le V.
    • فرض تساوی مجموع‌ها: V1+U=V2+UV_1 + U = V_2 + U.
  • حکم مسئله:
    • آیا قانون حذف/ساده‌کردن (Cancellation Law) در جمع زیرفضاها برقرار است؛ یعنی آیا لزوماً V1=V2V_1 = V_2؟
  • چک‌لیست ابزارهای مورد نیاز:

۲. ایده و استراتژی حل (Problem-Solving Strategy)

  • در ساختارهای جبری که عناصر فاقد وارون جمعی هستند، قانون حذف معمولاً نقض می‌شود.
  • جمع دو زیرفضا به معنای پوشش دادن فضای تولید شده توسط آنهاست. اگر زیرفضای UU به اندازه کافی بزرگ باشد، می‌تواند تفاوت‌های بین V1V_1 و V2V_2 را در خود غرق و محو کند!
  • حتی در صفحه دو بعدی R2\mathbb{R}^2، دو خط راست متمایز گذرنده از مبدا می‌توانند با یک خط سوم جمع شده و کل صفحه را بسازند.

۳. حل تشریحی گام‌به‌گام (Step-by-Step Solution)

رد ادعا با ارائه مثال نقض صریح

پاسخ: این گزاره نادرست است. قانون ساده‌کردن در جمع زیرفضاها برقرار نیست.

گام اول: طراحی مثال نقض در صفحه R2\mathbb{R}^2 فضای برداری V=R2V = \mathbb{R}^2 را در نظر بگیرید. سه زیرفضای یک‌بعدی (سه خط متمایز گذرنده از مبدا) را به صورت زیر انتخاب می‌کنیم:

  1. محور افقی (xx): U={(x,0)∈R2:x∈R}U = \{(x, 0) \in \mathbb{R}^2 : x \in \mathbb{R}\}
  2. محور عمودی (yy): V1={(0,y)∈R2:y∈R}V_1 = \{(0, y) \in \mathbb{R}^2 : y \in \mathbb{R}\}
  3. خط نیمساز ربع اول و سوم (y=xy = x): V2={(t,t)∈R2:t∈R}V_2 = \{(t, t) \in \mathbb{R}^2 : t \in \mathbb{R}\}

گام دوم: بررسی زیرفضا بودن هر سه مجموعه خطوط راستی هستند که از مبدا (0,0)(0,0) عبور می‌کنند؛ بنابراین هر سه طبق مثال ۳۳.۱ زیرفضاهای معتبر R2\mathbb{R}^2 هستند.

گام سوم: محاسبه V1+UV_1 + U هر بردار (x,y)∈R2(x, y) \in \mathbb{R}^2 را می‌توان به صورت زیر نوشت:

(x,y)=(0,y)+(x,0)(x, y) = (0, y) + (x, 0)

در این عبارت (0,y)∈V1(0, y) \in V_1 و (x,0)∈U(x, 0) \in U است. بنابراین:

V1+U=R2V_1 + U = \mathbb{R}^2

گام چهارم: محاسبه V2+UV_2 + U هر بردار دلخواه (x,y)∈R2(x, y) \in \mathbb{R}^2 را می‌توان به صورت زیر تجزیه کرد:

(x,y)=(y,y)+(x−y,0)(x, y) = (y, y) + (x - y, 0)

در این تجزیه، چون y∈Ry \in \mathbb{R}، داریم (y,y)∈V2(y, y) \in V_2. و چون x−y∈Rx - y \in \mathbb{R}، داریم (x−y,0)∈U(x - y, 0) \in U. بنابراین هر بردار صفحه در V2+UV_2 + U قرار دارد:

V2+U=R2V_2 + U = \mathbb{R}^2

گام پنجم: بررسی فرض و حکم طبق محاسبات بالا داریم:

V1+U=R2=V2+UV_1 + U = \mathbb{R}^2 = V_2 + U

یعنی فرض مسئله کاملاً برقرار است. اما آیا V1=V2V_1 = V_2 است؟ به وضوح خیر! بردار (0,1)∈V1(0, 1) \in V_1 است، اما (0,1)∉V2(0, 1) \notin V_2 (زیرا مؤلفه‌های آن برابر نیستند). بنابراین:

V1≠V2V_1 \neq V_2

نتیجه‌گیری: تساوی V1+U=V2+UV_1 + U = V_2 + U لزوماً برابری V1=V2V_1 = V_2 را نتیجه نمی‌دهد. ادعا با مثال نقض رد شد. ■\blacksquare


۴. دام‌های رایج در حل این تیپ مسئله

نکات باریک‌تر از مو

  • دانشجویانی که به جبر مقدماتی اعداد عادت دارند، وسوسه می‌شوند UU را از دو طرف تساوی کم کنند؛ اما از تمرین ۱۸ می‌دانیم تفریق زیرفضاها تعریف نشده است چون زیرفضاها وارون جمعی ندارند. حتی اگر جمع مستقیم باشد (V1⊕U=V2⊕UV_1 \oplus U = V_2 \oplus U) نیز لزوماً V1=V2V_1 = V_2 نخواهد شد (به تمرین ۲۳ مراجعه کنید)!

۵. پیوندها

پیوندهای این یادداشت ۵

یادداشت‌هایی که از این صفحه به آن‌ها پیوند داده شده است.

  • تعریف ۳۶.۱ جمع زیرفضاها
    پیش‌نمایش

    تعریف ۳۶.۱: جمع زیرفضاها (Sum of Subspaces)

    چکیده مفهومی

    چون «اجتماع» دو زیرفضا معمولاً زیرفضا نمی‌شود، جبر خطی مفهوم جمع زیرفضاها را تعریف می‌کند: تمام بردارهایی که می‌توان با جمع زدن یک بردار از زیرفضای اول و یک بردار از زیرفضای دوم ساخت. جمع زیرفضاها معادل خطیِ «اجتماع» در نظریه مجموعه‌ها است.


  • مثال ۳۷.۱ جمع زیرفضاها در R3
    پیش‌نمایش

    مثال ۳۷.۱: جمع زیرفضاها در R3\mathbb{R}^3 و F4\mathbb{F}^4

    شهود جمع زیرفضاها در ابعاد ملموس

    با ترکیب خطوط و صفحات در R3\mathbb{R}^3 و F4\mathbb{F}^4، می‌توان دید چگونه عمل جمع زیرفضاها، ابعاد را پله‌پله بالا می‌برد: جمع دو خط، یک صفحه می‌سازد؛ جمع دو صفحه ناموازی، کل فضای سه‌بعدی را تولید می‌کند.


  • تمرین ۱۸ بخش ۳.۱ بررسی عضو همانی و وارون جمعی در جمع زیرفضاها
    پیش‌نمایش

    تمرین ۱۸ بخش ۳.۱: بررسی عضو همانی و وارون جمعی در جمع زیرفضاها

    صورت دقیق مسئله (کتاب آکسلر)

    آیا عمل جمع روی زیرفضاهای VV یک همانی جمعی دارد؟ کدام زیرفضاها وارون جمعی دارند؟


  • تمرین ۲۳ بخش ۳.۱ بررسی یکتایی متمم در جمع مستقیم
    پیش‌نمایش

    تمرین ۲۳ بخش ۳.۱: بررسی یکتایی متمم در جمع مستقیم

    صورت دقیق مسئله (کتاب آکسلر)

    ثابت کنید یا یک مثال نقض بیاورید: اگر V1,V2,UV_1, V_2, U زیرفضاهایی از VV باشند به طوری که

    V=V1⊕UوV=V2⊕UV = V_1 \oplus U \quad \text{و} \quad V = V_2 \oplus U

    آنگاه V1=V2V_1 = V_2.


  • MOC حل تمرینات جبر خطی
    پیش‌نمایش

    ✍️ نقشه راه و بانک جامع حل تمرینات جبر خطی آکسلر (فصل ۱ و ۲)

    حل تشریحی ۱۰۰٪ تمرینات کتاب بدون پرش محاسباتی

    تمام ۹۸ تمرین پایان بخش‌های فصول اول و دوم کتاب جبر خطی آکسلر (ویرایش چهارم ترجمه فارسی) با جزئیات کامل، تحلیل استراتژی حل، اثبات گام‌به‌گام و هشدارهای امتحانی نوشته و طبقه‌بندی شده‌اند.


ارجاعات به این یادداشت ۲

یادداشت‌هایی که به این صفحه پیوند داده‌اند.

حالت ارائه