رفتن به متن
باغ ریاضی
تمرین ۲۳ بخش ۳.۱ بررسی یکتایی متمم در جمع مستقیم
تنظیمات مطالعه
تنظیمات مطالعه

تمرین ۲۳ بخش ۳.۱ بررسی یکتایی متمم در جمع مستقیم

یادداشت شما ذخیره شد

می‌خواهید این تغییرات برای مدیر وب‌سایت هم ارسال شوند؟ نسخهٔ رسمی تنها پس از تأیید تغییر می‌کند.

تمرین ۲۳ بخش ۳.۱: بررسی یکتایی متمم در جمع مستقیم

صورت دقیق مسئله (کتاب آکسلر)

ثابت کنید یا یک مثال نقض بیاورید: اگر V1,V2,UV_1, V_2, U زیرفضاهایی از VV باشند به طوری که

V=V1⊕UوV=V2⊕UV = V_1 \oplus U \quad \text{و} \quad V = V_2 \oplus U

آنگاه V1=V2V_1 = V_2.


۱. تحلیل اولیه و باز کردن خواسته مسئله

  • داده‌های مسئله:
    • فضای برداری VV.
    • زیرفضای ثابت U≤VU \le V.
    • دو زیرفضای V1,V2≤VV_1, V_2 \le V که هر دو متمم جمع مستقیم برای UU هستند: V1⊕U=VV_1 \oplus U = V و V2⊕U=VV_2 \oplus U = V.
  • حکم مسئله:
    • آیا متمم جمع مستقیم یک زیرفضا یکتا است؟ به عبارت دیگر آیا لزوماً V1=V2V_1 = V_2؟
  • چک‌لیست ابزارهای مورد نیاز:

۲. ایده و استراتژی حل (Problem-Solving Strategy)

  • در هندسه اقلیدسی صفحه R2\mathbb{R}^2، اگر UU محور yy باشد، چه خطوطی متمم جمع مستقیم آن هستند؟
  • هر خط راستی که از مبدا عبور کند و موازی محور yy نباشد (یعنی هر خط با شیب متناهی، مثل محور xx یا خط y=xy = x)، صفحه را با محور yy به جمع مستقیم تبدیل می‌کند!
  • بنابراین بی‌نهایت متمم جمع مستقیم متمایز وجود دارد و گزاره کاملاً غلط است.

۳. حل تشریحی گام‌به‌گام (Step-by-Step Solution)

رد ادعا از طریق مثال نقض هندسی صریح

پاسخ: این گزاره نادرست است. متمم جمع مستقیم یک زیرفضا لزوماً یکتا نیست.

گام اول: تعریف فضا و زیرفضاها در R2\mathbb{R}^2 فضای برداری V=R2V = \mathbb{R}^2 را در نظر بگیرید. زیرفضاها را به صورت زیر تعریف می‌کنیم:

  1. محور عمودی (yy): U={(0,y)∈R2:y∈R}U = \{(0, y) \in \mathbb{R}^2 : y \in \mathbb{R}\}
  2. محور افقی (xx): V1={(x,0)∈R2:x∈R}V_1 = \{(x, 0) \in \mathbb{R}^2 : x \in \mathbb{R}\}
  3. خط نیمساز اول و سوم (y=xy = x): V2={(t,t)∈R2:t∈R}V_2 = \{(t, t) \in \mathbb{R}^2 : t \in \mathbb{R}\}

هر سه مجموعه خطوط گذرنده از مبدا هستند و بنابراین زیرفضاهای معتبر R2\mathbb{R}^2 می‌باشند.

گام دوم: اثبات R2=V1⊕U\mathbb{R}^2 = V_1 \oplus U

  • اشتراک: اگر v∈V1∩Uv \in V_1 \cap U، آنگاه v=(x,0)=(0,y)  ⟹  x=0,y=0  ⟹  v=(0,0)v = (x, 0) = (0, y) \implies x = 0, y = 0 \implies v = (0, 0). پس V1∩U={0}V_1 \cap U = \{\mathbf{0}\}.
  • مجموع: هر بردار (x,y)∈R2(x, y) \in \mathbb{R}^2 به صورت یکتای (x,0)+(0,y)(x, 0) + (0, y) نوشته می‌شود که جمله اول در V1V_1 و جمله دوم در UU است. بنابراین طبق قضیه ۴۲.۱: R2=V1⊕U\mathbb{R}^2 = V_1 \oplus U

گام سوم: اثبات R2=V2⊕U\mathbb{R}^2 = V_2 \oplus U

  • اشتراک: اگر w∈V2∩Uw \in V_2 \cap U، آنگاه w=(t,t)=(0,y)  ⟹  t=0  ⟹  w=(0,0)w = (t, t) = (0, y) \implies t = 0 \implies w = (0, 0). پس V2∩U={0}V_2 \cap U = \{\mathbf{0}\}.
  • مجموع: هر بردار دلخواه (x,y)∈R2(x, y) \in \mathbb{R}^2 را می‌توان به صورت زیر بازنویسی کرد: (x,y)=(x,x)+(0,y−x)(x, y) = (x, x) + (0, y - x) در این نمایش: (x,x)∈V2و(0,y−x)∈U(x, x) \in V_2 \quad \text{و} \quad (0, y - x) \in U بنابراین هر بردار صفحه حاصل‌جمع عنصری از V2V_2 و عنصری از UU است. پس طبق قضیه ۴۲.۱: R2=V2⊕U\mathbb{R}^2 = V_2 \oplus U

گام چهارم: نتیجه‌گیری و نقض حکم فرضیات صورت مسئله به طور کامل برقرار هستند:

V=V1⊕UوV=V2⊕UV = V_1 \oplus U \quad \text{و} \quad V = V_2 \oplus U

اما آیا V1=V2V_1 = V_2 است؟ بردار (1,0)∈V1(1, 0) \in V_1 است، در حالی که (1,0)∉V2(1, 0) \notin V_2 (چون مؤلفه‌های آن برابر نیستند). بنابراین:

V1≠V2V_1 \neq V_2

حکم مسئله رد شد. ■\blacksquare


۴. دام‌های رایج در حل این تیپ مسئله

نکات باریک‌تر از مو

  • دانشجویان ممکن است تصور کنند جمع مستقیم شبیه به «متمم مجموعه‌ای» است که یکتاست؛ اما در جبر خطی، یک زیرفضا می‌تواند بی‌نهایت متمم جمع مستقیم جبری داشته باشد. یکتایی متمم تنها زمانی برقرار می‌شود که ساختار ضرب داخلی و تعامد (متمم متعامد U⊥U^\perp) معرفی گردد (در فصول بعدی آکسلر).

۵. پیوندها

پیوندهای این یادداشت ۵

یادداشت‌هایی که از این صفحه به آن‌ها پیوند داده شده است.

  • تعریف ۳۹.۱ جمع مستقیم (Direct Sum)
    پیش‌نمایش

    تعریف ۳۹.۱: جمع مستقیم (Direct Sum)

    چکیده مفهومی

    جمع مستقیم، کامل‌ترین و تمیزترین حالت جمع چند زیرفضا است؛ حالتی که در آن هیچ‌گونه همپوشانی و اتلاف بُعد وجود ندارد و هر بردار فضا را می‌توان دقیقاً و فقط به یک شیوه یکتا به صورت مجموع عناصری از آن زیرفضاها تجزیه کرد. نماد آن ⊕\oplus (علامت جمع احاطه‌شده با دایره) است.


  • قضیه ۴۲.۱ آزمون جمع مستقیم برای دو زیرفضا (اشتراک صفر)
    پیش‌نمایش

    قضیه ۴۲.۱: آزمون جمع مستقیم برای دو زیرفضا (معیار طلایی اشتراک صفر)

    پیام کلیدی قضیه در یک جمله

    برای دقیقاً دو زیرفضا UU و WW، جمع آنها جمع مستقیم است اگر و تنها اگر اشتراک آنها فقط و فقط شامل بردار صفر باشد (U∩W={0}U \cap W = \{\mathbf{0}\}).


  • مثال ۴۰.۱ جمع مستقیم در R3
    پیش‌نمایش

    مثال ۴۰.۱: جمع مستقیم در R3\mathbb{R}^3 و Fn\mathbb{F}^n

    مصادیق عینی جمع مستقیم و پاتولوژی همپوشانی

    با بررسی هندسی صفحات و خطوط در R3\mathbb{R}^3 می‌بینیم که جمع یک صفحه و یک خط غیرهم‌صفحه چگونه فضای سه‌بعدی را به صورت مستقیم (⊕\oplus) تجزیه می‌کند؛ و چگونه اضافه کردن یک زیرفضای اضافی حتی اگر دوبه‌دو اشتراک صفر داشته باشند، خاصیت جمع مستقیم را نابود می‌کند.


  • تمرین ۱۹ بخش ۳.۱ بررسی قانون ساده‌کردن در جمع زیرفضاها
    پیش‌نمایش

    تمرین ۱۹ بخش ۳.۱: بررسی قانون ساده‌کردن در جمع زیرفضاها

    صورت دقیق مسئله (کتاب آکسلر)

    ثابت کنید یا یک مثال نقض بیاورید: اگر V1,V2,UV_1, V_2, U زیرفضاهایی از VV باشند به طوری که

    V1+U=V2+UV_1 + U = V_2 + U

    آنگاه V1=V2V_1 = V_2.


  • MOC حل تمرینات جبر خطی
    پیش‌نمایش

    ✍️ نقشه راه و بانک جامع حل تمرینات جبر خطی آکسلر (فصل ۱ و ۲)

    حل تشریحی ۱۰۰٪ تمرینات کتاب بدون پرش محاسباتی

    تمام ۹۸ تمرین پایان بخش‌های فصول اول و دوم کتاب جبر خطی آکسلر (ویرایش چهارم ترجمه فارسی) با جزئیات کامل، تحلیل استراتژی حل، اثبات گام‌به‌گام و هشدارهای امتحانی نوشته و طبقه‌بندی شده‌اند.


ارجاعات به این یادداشت ۲

یادداشت‌هایی که به این صفحه پیوند داده‌اند.

حالت ارائه