قضیه ۳۱.۲: هر لیست مستقل خطی میتواند به یک پایه گسترش یابد
هر مجموعه از بردارهای مستقل خطی، هر چند کوچک، میتواند با افزودن بردارهای مناسب تکمیل شود و یک پایه کامل برای کل فضا تشکیل دهد؛ استقلال هیچگاه بنبست نیست.
۱. تصویر کلان و دوگانگی بنیادین
این قضیه، دوگان (Dual) قضیه کاهش به پایه است:
- قضیه کاهش (۲۹.۲): یک لیست «بزرگ و مولد» را با حذف اضافات به پایه تبدیل میکند.
- قضیه گسترش (۳۱.۲): یک لیست «کوچک و مستقل» را با افزودن بردارها به پایه تبدیل میکند.
استراتژی اثبات فوقالعاده هوشمندانه است: فهرست مستقل را در ابتدای یک فهرست مولد مینشانیم و سپس الگوریتم غربال قضیه ۲۹.۲ را روی کل آن اجرا میکنیم. استقلال خطی اولیه تضمین میکند هیچیک از بردارهای اولیه ما حذف نخواهند شد!
۲. صورت دقیق ریاضی قضیه
هر فهرست مستقل خطی از بردارها در یک فضای برداری با بعد متناهی را میتوان به یک پایه از آن فضای برداری گسترش (بسط) داد.
۳. نقشه راه و استراتژی اثبات (Proof Strategy)
- دادهها: فهرست مستقل خطی در فضای بعد متناهی .
- ایده: چون بعد متناهی است، یک فهرست مولد مانند دارد.
- الحاق: دو فهرست را به هم میچسبانیم: . این فهرست مرکب قطعاً مولد است.
- غربال: الگوریتم کاهش قضیه ۲۹.۲ را روی فهرست مرکب اجرا میکنیم.
- نکته کلیدی: هیچکدام از ها حذف نمیشوند، زیرا مستقل خطی بودند. فقط تعدادی از ها نگه داشته میشوند و بقیه حذف میشوند تا یک پایه حاصل گردد.
۴. اثبات دقیق گامبهگام (Step-by-Step Proof)
گام اول (فرضیات): فرض کنید یک فضای برداری با بعد متناهی باشد و فهرست در مستقل خطی باشد.
گام دوم (معرفی فهرست مولد فضا): چون بعد متناهی است، طبق تعریف دارای یک فهرست مولد مانند است به طوری که:
گام سوم (ساخت فهرست الحاقی): فهرست جدید زیر را در نظر بگیرید:
گستره این فهرست شامل گستره است، بنابراین این فهرست مرکب قطعاً کل فضای را گسترش میدهد.
گام چهارم (اعمال الگوریتم کاهش): اکنون الگوریتم کاهش قضیه ۲۹.۲ را بر روی این فهرست الحاقی به کار میبریم: ۱. بردار اول است (زیرا در یک فهرست مستقل خطی هیچ برداری صفر نیست)، پس حذف نمیشود. ۲. برای هر ، بردار در گستره بردارهای پیشین خود یعنی نیست؛ زیرا اگر میبود، طبق لم وابستگی خطی، فهرست اولیه وابسته میشد که با فرض استقلال در تناقض است.
در نتیجه، هیچیک از بردارهای در این فرآیند حذف نخواهند شد.
گام پنجم (نتیجهگیری): پس از عبور از ها، الگوریتم به سراغ ها میرود و آنهایی را که در اسپن بردارهای قبلی هستند حذف میکند و بقیه را نگه میدارد. خروجی نهایی یک پایه از است که شامل تمام بردارهای اولیه به همراه تعدادی از بردارهای است. اثبات کامل است.
۵. مثال کاربردی در
فرض کنید در فضای با فهرست مستقل خطی زیر شروع میکنیم:
این دو بردار مضرب یکدیگر نیستند، پس مستقل خطیاند اما پایه نیستند چون ۲ بردارند. برای گسترش آنها به یک پایه، پایه استاندارد را به انتهای آنها الحاق میکنیم:
- دو بردار اول حفظ میشوند.
- بردار سوم آیا ترکیبی از دوتای اول است؟ دستگاه را حل میکنیم: پس اگر باشد، مؤلفه اول میشود . اما آیا در اسپن است؟ بله! با ضرایب و . پس حذف میشود!
- بردار بعدی را بررسی میکنیم. این بردار در اسپن دو بردار اول نیست! پس حفظ میشود.
- بدین ترتیب فهرست نهایی یک پایه برای خواهد بود.
- بردارهای u1 و u2 یک صفحه دو بعدی را در R3 اسپن میکنند.
- بردار e2 روی این صفحه قرار ندارد؛ بنابراین افزودن آن استقلال خطی را حفظ کرده و فضا را به سه بعد میرساند.
- نتیجه یک پایه سهتایی کامل برای کل R3 است.
کد اصلی رسم
appName: 3d width: 700 height: 450 showToolBar: false showAlgebraInput: true showMenuBar: false commands: - "Pt1 = (0,0,0)" - "Pt2 = (2, 3, 4)" - "u1 = Vector(Pt1, Pt2)" - "Pt3 = (0,0,0)" - "Pt4 = (9, 6, 8)" - "u2 = Vector(Pt3, Pt4)" - "plane = Plane((0,0,0), (2, 3, 4), (9, 6, 8))" - "Pt5 = (0,0,0)" - "Pt6 = (0, 3, 0)" - "e2 = Vector(Pt5, Pt6)" caption: "گسترش لیست مستقل به پایه: u1 و u2 صفحه را میسازند و بردار مستقل e2 از صفحه خارج شده و پایه R3 را کامل میکند" explain: - "بردارهای u1 و u2 یک صفحه دو بعدی را در R3 اسپن میکنند." - "بردار e2 روی این صفحه قرار ندارد؛ بنابراین افزودن آن استقلال خطی را حفظ کرده و فضا را به سه بعد میرساند." - "نتیجه یک پایه سهتایی کامل برای کل R3 است."
۶. پیوندها و کاربردهای مستقیم
- کاربرد فوری: اثبات وجود متمم مستقیم برای هر زیرفضا
- کاربرد در بعد: آزمون سریع پایه بودن لیست مستقل
- فهرست مرجع: MOC فصل ۲