رفتن به متن
باغ ریاضی
قضیه ۳۱.۲ هر لیست مستقل خطی می‌تواند به یک پایه گسترش یابد
تنظیمات مطالعه
تنظیمات مطالعه

قضیه ۳۱.۲ هر لیست مستقل خطی می‌تواند به یک پایه گسترش یابد

یادداشت شما ذخیره شد

می‌خواهید این تغییرات برای مدیر وب‌سایت هم ارسال شوند؟ نسخهٔ رسمی تنها پس از تأیید تغییر می‌کند.

قضیه ۳۱.۲: هر لیست مستقل خطی می‌تواند به یک پایه گسترش یابد

پیام کلیدی قضیه در یک جمله

هر مجموعه از بردارهای مستقل خطی، هر چند کوچک، می‌تواند با افزودن بردارهای مناسب تکمیل شود و یک پایه کامل برای کل فضا تشکیل دهد؛ استقلال هیچ‌گاه بن‌بست نیست.


۱. تصویر کلان و دوگانگی بنیادین

این قضیه، دوگان (Dual) قضیه کاهش به پایه است:

  • قضیه کاهش (۲۹.۲): یک لیست «بزرگ و مولد» را با حذف اضافات به پایه تبدیل می‌کند.
  • قضیه گسترش (۳۱.۲): یک لیست «کوچک و مستقل» را با افزودن بردارها به پایه تبدیل می‌کند.

استراتژی اثبات فوق‌العاده هوشمندانه است: فهرست مستقل را در ابتدای یک فهرست مولد می‌نشانیم و سپس الگوریتم غربال قضیه ۲۹.۲ را روی کل آن اجرا می‌کنیم. استقلال خطی اولیه تضمین می‌کند هیچ‌یک از بردارهای اولیه ما حذف نخواهند شد!


۲. صورت دقیق ریاضی قضیه

قضیه ۳۲.۲ کتاب آکسلر (گسترش به پایه)

هر فهرست مستقل خطی از بردارها در یک فضای برداری با بعد متناهی را می‌توان به یک پایه از آن فضای برداری گسترش (بسط) داد.


۳. نقشه راه و استراتژی اثبات (Proof Strategy)

  • داده‌ها: فهرست مستقل خطی (u1,…,um)(u_1, \dots, u_m) در فضای بعد متناهی VV.
  • ایده: چون VV بعد متناهی است، یک فهرست مولد مانند (w1,…,wn)(w_1, \dots, w_n) دارد.
  • الحاق: دو فهرست را به هم می‌چسبانیم: (u1,…,um,w1,…,wn)(u_1, \dots, u_m, w_1, \dots, w_n). این فهرست مرکب قطعاً مولد VV است.
  • غربال: الگوریتم کاهش قضیه ۲۹.۲ را روی فهرست مرکب اجرا می‌کنیم.
  • نکته کلیدی: هیچ‌کدام از uiu_iها حذف نمی‌شوند، زیرا مستقل خطی بودند. فقط تعدادی از wjw_jها نگه داشته می‌شوند و بقیه حذف می‌شوند تا یک پایه حاصل گردد.

۴. اثبات دقیق گام‌به‌گام (Step-by-Step Proof)

اثبات کامل قضیه گسترش به پایه

گام اول (فرضیات): فرض کنید VV یک فضای برداری با بعد متناهی باشد و فهرست (u1,…,um)(u_1, \dots, u_m) در VV مستقل خطی باشد.

گام دوم (معرفی فهرست مولد فضا): چون VV بعد متناهی است، طبق تعریف دارای یک فهرست مولد مانند (w1,…,wn)(w_1, \dots, w_n) است به طوری که:

span⁡(w1,…,wn)=V\operatorname{span}(w_1, \dots, w_n) = V

گام سوم (ساخت فهرست الحاقی): فهرست جدید زیر را در نظر بگیرید:

(u1,…,um,w1,…,wn)(u_1, \dots, u_m, w_1, \dots, w_n)

گستره این فهرست شامل گستره (w1,…,wn)(w_1, \dots, w_n) است، بنابراین این فهرست مرکب قطعاً کل فضای VV را گسترش می‌دهد.

گام چهارم (اعمال الگوریتم کاهش): اکنون الگوریتم کاهش قضیه ۲۹.۲ را بر روی این فهرست الحاقی به کار می‌بریم: ۱. بردار اول u1≠0u_1 \neq \mathbf{0} است (زیرا در یک فهرست مستقل خطی هیچ برداری صفر نیست)، پس u1u_1 حذف نمی‌شود. ۲. برای هر k≤mk \le m، بردار uku_k در گستره بردارهای پیشین خود یعنی span⁡(u1,…,uk−1)\operatorname{span}(u_1, \dots, u_{k-1}) نیست؛ زیرا اگر می‌بود، طبق لم وابستگی خطی، فهرست اولیه (u1,…,um)(u_1, \dots, u_m) وابسته می‌شد که با فرض استقلال در تناقض است.

در نتیجه، هیچ‌یک از بردارهای u1,…,umu_1, \dots, u_m در این فرآیند حذف نخواهند شد.

گام پنجم (نتیجه‌گیری): پس از عبور از uuها، الگوریتم به سراغ wwها می‌رود و آن‌هایی را که در اسپن بردارهای قبلی هستند حذف می‌کند و بقیه را نگه می‌دارد. خروجی نهایی یک پایه از VV است که شامل تمام بردارهای اولیه u1,…,umu_1, \dots, u_m به همراه تعدادی از بردارهای ww است. اثبات کامل است. ■\blacksquare


۵. مثال کاربردی در F3\mathbb{F}^3

فرض کنید در فضای R3\mathbb{R}^3 با فهرست مستقل خطی زیر شروع می‌کنیم:

u1=(2,3,4),u2=(9,6,8)u_1 = (2, 3, 4), \quad u_2 = (9, 6, 8)

این دو بردار مضرب یکدیگر نیستند، پس مستقل خطی‌اند اما پایه R3\mathbb{R}^3 نیستند چون ۲ بردارند. برای گسترش آن‌ها به یک پایه، پایه استاندارد را به انتهای آن‌ها الحاق می‌کنیم:

((2,3,4),(9,6,8),(1,0,0),(0,1,0),(0,0,1))((2, 3, 4), (9, 6, 8), (1, 0, 0), (0, 1, 0), (0, 0, 1))
  • دو بردار اول حفظ می‌شوند.
  • بردار سوم (1,0,0)(1, 0, 0) آیا ترکیبی از دوتای اول است؟ دستگاه را حل می‌کنیم: c1(2,3,4)+c2(9,6,8)=(1,0,0)  ⟹  {3c1+6c2=0  ⟹  c1=−2c24c1+8c2=0  ⟹  4(−2c2)+8c2=0c_1(2, 3, 4) + c_2(9, 6, 8) = (1, 0, 0) \implies \begin{cases} 3c_1 + 6c_2 = 0 \implies c_1 = -2c_2 \\ 4c_1 + 8c_2 = 0 \implies 4(-2c_2) + 8c_2 = 0 \end{cases} پس اگر c1=−2c2c_1 = -2c_2 باشد، مؤلفه اول می‌شود 2(−2c2)+9c2=5c2=1  ⟹  c2=1/5,c1=−2/52(-2c_2) + 9c_2 = 5c_2 = 1 \implies c_2 = 1/5, c_1 = -2/5. اما آیا (1,0,0)(1, 0, 0) در اسپن است؟ بله! با ضرایب −2/5-2/5 و 1/51/5. پس (1,0,0)(1, 0, 0) حذف می‌شود!
  • بردار بعدی (0,1,0)(0, 1, 0) را بررسی می‌کنیم. این بردار در اسپن دو بردار اول نیست! پس حفظ می‌شود.
  • بدین ترتیب فهرست نهایی ((2,3,4),(9,6,8),(0,1,0))((2, 3, 4), (9, 6, 8), (0, 1, 0)) یک پایه برای R3\mathbb{R}^3 خواهد بود.
گسترش لیست مستقل به پایه: u1 و u2 صفحه را می‌سازند و بردار مستقل e2 از صفحه خارج شده و پایه R3 را کامل می‌کند
  • بردارهای u1 و u2 یک صفحه دو بعدی را در R3 اسپن می‌کنند.
  • بردار e2 روی این صفحه قرار ندارد؛ بنابراین افزودن آن استقلال خطی را حفظ کرده و فضا را به سه بعد می‌رساند.
  • نتیجه یک پایه سه‌تایی کامل برای کل R3 است.
کد اصلی رسم
appName: 3d
width: 700
height: 450
showToolBar: false
showAlgebraInput: true
showMenuBar: false
commands:
  - "Pt1 = (0,0,0)"
  - "Pt2 = (2, 3, 4)"
  - "u1 = Vector(Pt1, Pt2)"
  - "Pt3 = (0,0,0)"
  - "Pt4 = (9, 6, 8)"
  - "u2 = Vector(Pt3, Pt4)"
  - "plane = Plane((0,0,0), (2, 3, 4), (9, 6, 8))"
  - "Pt5 = (0,0,0)"
  - "Pt6 = (0, 3, 0)"
  - "e2 = Vector(Pt5, Pt6)"
caption: "گسترش لیست مستقل به پایه: u1 و u2 صفحه را می‌سازند و بردار مستقل e2 از صفحه خارج شده و پایه R3 را کامل می‌کند"
explain:
  - "بردارهای u1 و u2 یک صفحه دو بعدی را در R3 اسپن می‌کنند."
  - "بردار e2 روی این صفحه قرار ندارد؛ بنابراین افزودن آن استقلال خطی را حفظ کرده و فضا را به سه بعد می‌رساند."
  - "نتیجه یک پایه سه‌تایی کامل برای کل R3 است."

۶. پیوندها و کاربردهای مستقیم

پیوندهای این یادداشت ۳

یادداشت‌هایی که از این صفحه به آن‌ها پیوند داده شده است.

  • قضیه ۳۲.۲ هر زیرفضا در یک فضای بعد متناهی دارای متمم مستقیم است
    پیش‌نمایش

    قضیه ۳۲.۲: هر زیرفضا در یک فضای بعد متناهی دارای متمم مستقیم است

    پیام کلیدی قضیه در یک جمله

    در هر فضای برداری با بعد متناهی، برای هر زیرفضای دلخواه UU، همواره یک زیرفضای مکمل WW وجود دارد به طوری که کل فضا به صورت جمع مستقیم آن‌ها تجزیه می‌شود: V=U⊕WV = U \oplus W.


  • قضیه ۳۷.۲ هر لیست مستقل با طول مساوی بعد، یک پایه است
    پیش‌نمایش

    قضیه ۳۷.۲: هر لیست مستقل با طول مساوی بعد، یک پایه است

    پیام کلیدی قضیه در یک جمله

    تخفیف ۵۰ درصدی برای بررسی پایه: اگر بدانید بعد فضا nn است و فهرستی از nn بردار مستقل خطی در دست داشته باشید، نیاز به بررسی مولد بودن نیست؛ این فهرست خودبه‌خود یک پایه است!


  • MOC فصل ۲ - فضاهای برداری با بعد متناهی
    پیش‌نمایش

    📙 نقشه راه فصل دوم: فضاهای برداری با بعد متناهی (Finite-Dimensional Vector Spaces)

    قلب تپنده جبر خطی آکسلر

    فصل دوم شاهکار شلدون آکسلر است. در این فصل، بدون استفاده از دترمینان، با اتکا به یک ابزار فوق‌العاده زیبا به نام «لم وابستگی خطی (Linear Dependence Lemma)»، قضایای بنیادین پایه و بعد اثبات می‌شوند. این فصل شامل سه بخش اصلی است: ۱. بخش ۱.۲ (گستره و استقلال خطی): ترکیب‌های خطی، اسپن، استقلال خطی و لم وابستگی خطی. ۲. بخش ۲.۲ (پایه‌ها): تعریف پایه به عنوان ترکیب مینیمم مولد و ماکزیمم مستقل، و قضایای گسترش/کاهش. ۳. بخش ۳.۲ (بعد): تساوی طول تمامی پایه‌ها، بعد زیرفضاها و قضیه بعد مجموع (فرمول گراسمن).


ارجاعات به این یادداشت ۱۵

یادداشت‌هایی که به این صفحه پیوند داده‌اند.

نمایش ۱۰ مورد دیگرنمایش کمتر

حالت ارائه