قضیه ۶.۲: گستره کوچکترین زیرفضای شامل لیست بردارهاست
گستره هر لیست از بردارها، خود یک زیرفضای برداری معتبر است؛ و نه یک زیرفضای تصادفی، بلکه «کوچکترین» زیرفضایی از کل فضا است که تکتک آن بردارها را در بر میگیرد (بستار خطی بردارها).
۱. تصویر کلان و معنای شهودی
اگر بخواهیم مجموعهای از بردارها را برداریم و کوچکترین زیرفضایی را بسازیم که شامل آنها باشد، باید چه کنیم؟ یک زیرفضا باید تحت جمع و ضرب اسکالر بسته باشد. پس ناچاریم تمام مضارب اسکالر بردارها و تمام جمعهای آنها با هم را به مجموعه اضافه کنیم. آیا پس از افزودن تمام ترکیبهای خطی، نیاز به افزودن چیز دیگری هست؟ خیر! زیرا جمع دو ترکیب خطی باز هم یک ترکیب خطی است و ضرب یک اسکالر در یک ترکیب خطی نیز ترکیب خطی دیگری است. بنابراین گستره (Span)، بدون اضافه کردن ذرهای فضای مازاد، دقیقاً نیازهای زیرفضا بودن را اشباع میکند.
۲. صورت دقیق ریاضی قضیه
گستره یک لیست از بردارها در ، کوچکترین زیرفضای است که شامل همه بردارهای آن لیست میباشد.
۳. نقشه راه و استراتژی اثبات (Proof Strategy)
اثبات شامل دو بخش اصلی است: ۱. بخش اول (زیرفضا بودن): طبق آزمون سه مرحلهای زیرفضا (بخش ۳۴.۱ کتاب)، اثبات میکنیم دارای عضو صفر بوده و تحت جمع و ضرب اسکالر بسته است. ۲. بخش دوم (کوچکترین بودن): نشان میدهیم:
- اولاً خود بردارها در گستره قرار دارند.
- ثانیاً اگر هر زیرفضای دیگری باشد که شامل همه هاست، آنگاه لزوماً .
۴. اثبات دقیق گامبهگام (Step-by-Step Proof)
فرض کنید لیستی از بردارها در فضای برداری باشد.
گام اول: اثبات زیرفضا بودن
- وجود بردار صفر: با قرار دادن همه ضرایب برابر صفر داریم: بنابراین .
- بسته بودن تحت جمع: فرض کنید . بنا به تعریف، اسکالرهایی مانند و وجود دارند به طوری که: با جمع این دو بردار و فاکتورگیری طبق اصول فضای برداری: چون است، نیز به صورت ترکیبی خطی از نوشته شده و متعلق به گستره است.
- بسته بودن تحت ضرب اسکالر: برای هر : چون ، بردار .
- پس یک زیرفضای معتبر از است.
گام دوم: شامل بودن بردارهای لیست برای هر ، با قرار دادن و بقیه ضرایب برابر صفر داریم:
پس هر بردار درون قرار دارد.
گام سوم: حداقل (کوچکترین) بودن زیرفضا فرض کنید هر زیرفضایی از باشد که شامل همه بردارهای است ( برای هر ). چون زیرفضا است، تحت ضرب اسکالر بسته است؛ بنابراین برای هر داریم . همچنین چون تحت جمع بسته است، مجموع آنها نیز در است:
این یعنی هر ترکیب خطی از لزوماً عضوی از است؛ به عبارت دیگر:
این نشان میدهد هیچ زیرفضای دربرگیرنده این بردارها نمیتواند کوچکتر از باشد.
۵. نکات کلیدی و هشدارهای امتحانی
- تفاوت با اجتماع زیرفضاها: اجتماع زیرفضاها لزوماً زیرفضا نیست! مثلاً اجتماع دو خط در صفحه، زیرفضا نیست. اما گستره اجتماع آنها (یعنی اسپن دو بردار جهت) کل صفحه است که یک زیرفضا میباشد.
- حالت لیست تهی: گستره لیست تهی است، که واقعاً کوچکترین زیرفضای هر فضای برداری است.
۶. پیوندها و گامهای بعدی
- مفهوم پایهای: تعریف ۴.۲: گستره (Span)
- تعریف بعدی (هنگامی که گستره کل فضا شود): تعریف ۷.۲: گسترش دادن فضا (مجموعه مولد)