رفتن به متن
باغ ریاضی
تمرین ۱۳ بخش ۱.۲ شرط افزودن بردار به لیست مستقل بدون نقض استقلال خطی
تنظیمات مطالعه
تنظیمات مطالعه

تمرین ۱۳ بخش ۱.۲ شرط افزودن بردار به لیست مستقل بدون نقض استقلال خطی

یادداشت شما ذخیره شد

می‌خواهید این تغییرات برای مدیر وب‌سایت هم ارسال شوند؟ نسخهٔ رسمی تنها پس از تأیید تغییر می‌کند.

تمرین ۱۳ بخش ۱.۲: شرط افزودن بردار به لیست مستقل بدون نقض استقلال خطی

صورت دقیق مسئله (کتاب آکسلر)

فرض کنید v1,…,vmv_1, \dots, v_m در VV مستقل خطی است و w∈Vw \in V. نشان دهید:

v1,…,vm,  w مستقل خطی است   ⟺  w∉span⁡(v1,…,vm)v_1, \dots, v_m, \; w \text{ مستقل خطی است } \iff w \notin \operatorname{span}(v_1, \dots, v_m)

۱. تحلیل اولیه و باز کردن خواسته مسئله


۲. ایده و استراتژی حل (Problem-Solving Strategy)

این قضیه یکی از بنیادین‌ترین ابزارهای فصل ۲ آکسلر است که در الگوریتم گسترش پایه‌ها و تعریف بعد به کار می‌رود.

  • جهت اول (  ⟹  \implies): با عکس‌نقیض / برهان خلف. اگر w∈span⁡(v1,…,vm)w \in \operatorname{span}(v_1, \dots, v_m) باشد، می‌توان ww را به عنوان ترکیب خطی نوشت و بلافاصله یک ضریب ناصفر (ضریب ww که −1-1 است) برای وابستگی خطی ساخت.
  • جهت دوم (  ⟸  \impliedby): فرض می‌کنیم w∉span⁡(v1,…,vm)w \notin \operatorname{span}(v_1, \dots, v_m). در معادله ترکیب خطی مساوی صفر، نشان می‌دهیم ضریب ww حتماً صفر است (وگرنه می‌توان ww را حل کرد که با فرض تناقض دارد)، و سپس استقلال خطی بردارهای اولیه صفر بودن بقیه ضرایب را تضمین می‌کند.
  • ارتباط با لم وابستگی خطی: این قضیه دقیقاً حالت خاصی از لم ۱۹.۲ است که در آن تمام بردارهای قبلی مستقلند، پس تنها برداری که شانس تخریب استقلال را دارد بردار آخر است.

۳. حل تشریحی گام‌به‌گام (Step-by-Step Solution)

حل دقیق و بدون پرش محاسباتی

جهت اول (  ⟹  \implies): اگر v1,…,vm,wv_1, \dots, v_m, w مستقل خطی باشد، آنگاه w∉span⁡(v1,…,vm)w \notin \operatorname{span}(v_1, \dots, v_m):

اثبات با برهان خلف: فرض کنید w∈span⁡(v1,…,vm)w \in \operatorname{span}(v_1, \dots, v_m) باشد. طبق تعریف گستره (تعریف ۴.۲)، اسکالرهایی مانند a1,…,am∈Fa_1, \dots, a_m \in \mathbb{F} وجود دارند به طوری که:

w=a1v1+⋯+amvmw = a_1 v_1 + \dots + a_m v_m

با انتقال ww به سمت دیگر تساوی:

a1v1+⋯+amvm+(−1)w=0a_1 v_1 + \dots + a_m v_m + (-1) w = 0

این رابطه یک ترکیب خطی از بردارهای لیست v1,…,vm,wv_1, \dots, v_m, w است که برابر با بردار صفر شده است. ضریب بردار ww در این ترکیب برابر −1≠0-1 \neq 0 است. بنابراین ضرایب این ترکیب همگی صفر نیستند؛ یعنی طبق تعریف ۱۷.۲، لیست v1,…,vm,wv_1, \dots, v_m, w وابسته خطی است. این با فرض مستقل خطی بودن لیست تناقض دارد. پس فرض خلف باطل است و نتیجه می‌گیریم:

w∉span⁡(v1,…,vm)w \notin \operatorname{span}(v_1, \dots, v_m)

جهت دوم (  ⟸  \impliedby): اگر w∉span⁡(v1,…,vm)w \notin \operatorname{span}(v_1, \dots, v_m) باشد، آنگاه v1,…,vm,wv_1, \dots, v_m, w مستقل خطی است:

فرض کنید c1,…,cm,cm+1∈Fc_1, \dots, c_m, c_{m+1} \in \mathbb{F} اسکالرهایی باشند به طوری که:

c1v1+⋯+cmvm+cm+1w=0(∗∗)c_1 v_1 + \dots + c_m v_m + c_{m+1} w = 0 \quad (**)

هدف ما اثبات این است که تمام ضرایب c1,…,cm+1c_1, \dots, c_{m+1} برابر با صفر هستند.

گام اول: بررسی ضریب cm+1c_{m+1}: اگر cm+1≠0c_{m+1} \neq 0 باشد، می‌توان طرفین معادله (∗∗)(**) را بر cm+1c_{m+1} تقسیم کرد و جمله ww را منزوی نمود:

cm+1w=−c1v1−⋯−cmvmc_{m+1} w = - c_1 v_1 - \dots - c_m v_m

  ⟹  w=(−c1cm+1)v1+⋯+(−cmcm+1)vm\implies w = \left(-\frac{c_1}{c_{m+1}}\right) v_1 + \dots + \left(-\frac{c_m}{c_{m+1}}\right) v_m

این تساوی نشان می‌دهد که ww ترکیبی خطی از v1,…,vmv_1, \dots, v_m است؛ یعنی:

w∈span⁡(v1,…,vm)w \in \operatorname{span}(v_1, \dots, v_m)

اما این نتیجه با فرض صریح مسئله (w∉span⁡(v1,…,vm)w \notin \operatorname{span}(v_1, \dots, v_m)) تناقض دارد! بنابراین امکان ندارد cm+1≠0c_{m+1} \neq 0 باشد، پس لزوماً:

cm+1=0c_{m+1} = 0

گام دوم: بررسی سایر ضرایب c1,…,cmc_1, \dots, c_m: با قرار دادن cm+1=0c_{m+1} = 0 در معادله (∗∗)(**)، معادله به شکل زیر ساده می‌شود:

c1v1+⋯+cmvm+0⋅w=0  ⟹  c1v1+⋯+cmvm=0c_1 v_1 + \dots + c_m v_m + 0 \cdot w = 0 \implies c_1 v_1 + \dots + c_m v_m = 0

طبق فرض اولیه مسئله، لیست v1,…,vmv_1, \dots, v_m مستقل خطی است. بنا به تعریف ۱۵.۲، تنها جواب این معادله جواب بدیهی است:

c1=c2=⋯=cm=0c_1 = c_2 = \dots = c_m = 0

گام سوم: نتیجه‌گیری: ثابت کردیم که تمامی ضرایب صفر هستند:

c1=c2=⋯=cm=cm+1=0c_1 = c_2 = \dots = c_m = c_{m+1} = 0

بنابراین لیست v1,…,vm,wv_1, \dots, v_m, w در VV مستقل خطی است.

با اثبات هر دو جهت، حکم مسئله به طور کامل اثبات شد ■\blacksquare


۴. دام‌های رایج در حل این تیپ مسئله

نکات باریک‌تر از مو

  • فراموشی وابستگی به استقلال خطی اولیه: دقت کنید که اگر لیست اولیه v1,…,vmv_1, \dots, v_m مستقل خطی نباشد، حتی اگر w∉span⁡(v1,…,vm)w \notin \operatorname{span}(v_1, \dots, v_m) باشد، کل لیست باز هم وابسته خطی خواهد بود! فرض استقلال خطی v1,…,vmv_1, \dots, v_m در گام دوم جهت عکس نقشی بنیادی ایفا می‌کند.
  • جایگاه در لم وابستگی خطی: این تمرین در حقیقت بیان می‌کند که یک لیست مستقل وقتی یک عضو جدید می‌پذیرد، استقلال خطی خود را حفظ می‌کند اگر و تنها اگر عضو جدید زاویه و بُعد جدیدی اضافه کند و در فضای قبلی‌ها نباشد.

۵. پیوندها

پیوندهای این یادداشت ۵

یادداشت‌هایی که از این صفحه به آن‌ها پیوند داده شده است.

  • تعریف ۴.۲ گستره (Span)
    پیش‌نمایش

    تعریف ۴.۲: گستره (Span)

    چکیده مفهومی

    گستره یا اسپن (Span) یک لیست از بردارها، «قلمرو نفوذ» یا «تمام بردارهایی» است که می‌توان با ایجاد هرگونه ترکیب خطی از آن بردارها ساخت.


  • تعریف ۱۵.۲ استقلال خطی
    پیش‌نمایش

    تعریف ۱۵.۲: استقلال خطی (Linear Independence)

    چکیده مفهومی

    استقلال خطی یعنی هیچ برداری در لیست زاید نیست و هر بردار جهت جدیدی را به ارمغان می‌آورد؛ این ویژگی معادل آن است که بردار صفر را تنها و تنها با ضرایب کاملاً صفر بتوان ساخت، و هر بردار دیگر در گستره دارای نمایش «یکتا» باشد.


  • تعریف ۱۷.۲ وابستگی خطی
    پیش‌نمایش

    تعریف ۱۷.۲: وابستگی خطی (Linear Dependence)

    چکیده مفهومی

    یک لیست از بردارها وابسته خطی است اگر مستقل خطی نباشد؛ یعنی بتوان بردار صفر را با ضرایبی ساخت که حداقل یکی از آن‌ها غیرصفر باشد (وجود بردار زاید یا هم‌پوشان).


  • لم ۱۹.۲ لم وابستگی خطی (Linear Dependence Lemma)
    پیش‌نمایش

    لم ۱۹.۲: لم وابستگی خطی (Linear Dependence Lemma)

    قلب تپنده کتاب شلدون آکسلر

    اگر یک لیست از بردارها وابسته خطی باشد، آنگاه حداقل یکی از بردارها وجود دارد که در «گستره بردارهای پیش از خود» قرار گرفته است؛ و مهم‌تر اینکه، می‌توان این بردار زاید را از لیست حذف کرد بدون اینکه ذره‌ای از گستره (Span) کل لیست کاسته شود!


  • MOC حل تمرینات جبر خطی
    پیش‌نمایش

    ✍️ نقشه راه و بانک جامع حل تمرینات جبر خطی آکسلر (فصل ۱ و ۲)

    حل تشریحی ۱۰۰٪ تمرینات کتاب بدون پرش محاسباتی

    تمام ۹۸ تمرین پایان بخش‌های فصول اول و دوم کتاب جبر خطی آکسلر (ویرایش چهارم ترجمه فارسی) با جزئیات کامل، تحلیل استراتژی حل، اثبات گام‌به‌گام و هشدارهای امتحانی نوشته و طبقه‌بندی شده‌اند.


ارجاعات به این یادداشت ۲

یادداشت‌هایی که به این صفحه پیوند داده‌اند.

حالت ارائه