رفتن به متن
باغ ریاضی
تمرین ۲۰ بخش ۳.۱ یافتن متمم جمع مستقیم برای زیرفضایی در F4
تنظیمات مطالعه
تنظیمات مطالعه

تمرین ۲۰ بخش ۳.۱ یافتن متمم جمع مستقیم برای زیرفضایی در F4

یادداشت شما ذخیره شد

می‌خواهید این تغییرات برای مدیر وب‌سایت هم ارسال شوند؟ نسخهٔ رسمی تنها پس از تأیید تغییر می‌کند.

تمرین ۲۰ بخش ۳.۱: یافتن متمم جمع مستقیم برای زیرفضایی در F4\mathbb{F}^4

صورت دقیق مسئله (کتاب آکسلر)

فرض کنید

U={(x,x,y,y)∈F4:x,y∈F}U = \{(x, x, y, y) \in \mathbb{F}^4 : x, y \in \mathbb{F}\}

یک زیرفضا WW از F4\mathbb{F}^4 پیدا کنید به طوری که

F4=U⊕W\mathbb{F}^4 = U \oplus W

۱. تحلیل اولیه و باز کردن خواسته مسئله

  • داده‌های مسئله:
    • فضای مادر F4\mathbb{F}^4.
    • زیرفضای دو‌بعدی U={x(1,1,0,0)+y(0,0,1,1):x,y∈F}U = \{x(1, 1, 0, 0) + y(0, 0, 1, 1) : x, y \in \mathbb{F}\}.
  • حکم مسئله:
    • ساخت یک زیرفضای W≤F4W \le \mathbb{F}^4 و اثبات این که:
      1. F4=U+W\mathbb{F}^4 = U + W (پوشش کل فضا)
      2. U∩W={0}U \cap W = \{\mathbf{0}\} (اشتراک تنها عضو صفر باشد)
  • چک‌لیست ابزارهای مورد نیاز:

۲. ایده و استراتژی حل (Problem-Solving Strategy)

  • در زیرفضای UU، مؤلفه دوم دقیقاً برابر مؤلفه اول (x2=x1x_2 = x_1) و مؤلفه چهارم برابر مؤلفه سوم (x4=x3x_4 = x_3) است. در واقع مؤلفه‌های اول و سوم آزادند و مؤلفه‌های دوم و چهارم قید دارند.
  • برای ساخت یک متمم مناسب WW، مؤلفه‌های آزاد UU (یعنی اول و سوم) را صفر قرار می‌دهیم و به مؤلفه‌های دوم و چهارم اجازه تغییر آزادانه می‌دهیم: W={(0,a,0,b)∈F4:a,b∈F}W = \{(0, a, 0, b) \in \mathbb{F}^4 : a, b \in \mathbb{F}\}
  • سپس دو شرط آزمون جمع مستقیم (قضیه ۴۲.۱) را به دقت بررسی و اثبات می‌کنیم.

۳. حل تشریحی گام‌به‌گام (Step-by-Step Solution)

ساخت زیرفضا و اثبات شرایط جمع مستقیم

گام اول: تعریف زیرفضای کاندید WW زیرمجموعه WW از F4\mathbb{F}^4 را به صورت زیر تعریف می‌کنیم:

W={(0,a,0,b)∈F4:a,b∈F}W = \{(0, a, 0, b) \in \mathbb{F}^4 : a, b \in \mathbb{F}\}

بررسی سریع زیرفضا بودن WW:

  • برای a=b=0a = b = 0، بردار (0,0,0,0)∈W(0, 0, 0, 0) \in W.
  • جمع دو عضو: (0,a1,0,b1)+(0,a2,0,b2)=(0,a1+a2,0,b1+b2)∈W(0, a_1, 0, b_1) + (0, a_2, 0, b_2) = (0, a_1 + a_2, 0, b_1 + b_2) \in W.
  • ضرب اسکالر: c(0,a,0,b)=(0,ca,0,cb)∈Wc(0, a, 0, b) = (0, ca, 0, cb) \in W. بنابراین WW قطعاً یک زیرفضای F4\mathbb{F}^4 است.

**گام دوم: اثبات شرط اشتراک صفر (U∩W={0})∗∗فرضکنیدبردارU \cap W = \{\mathbf{0}\})** فرض کنید بردار v = (v_1, v_2, v_3, v_4) \in U \cap W$.

  • چون v∈Uv \in U، طبق تعریف UU باید داشته باشیم: v1=x,v2=x,v3=y,v4=yv_1 = x, \quad v_2 = x, \quad v_3 = y, \quad v_4 = y
  • از طرف دیگر چون v∈Wv \in W، طبق تعریف WW باید داشته باشیم: v1=0وv3=0v_1 = 0 \quad \text{و} \quad v_3 = 0 با مقایسه این دو دسته رابطه: x=v1=0  ⟹  v2=x=0x = v_1 = 0 \implies v_2 = x = 0 y=v3=0  ⟹  v4=y=0y = v_3 = 0 \implies v_4 = y = 0 بنابراین تمام مؤلفه‌های بردار vv صفر هستند: v=(0,0,0,0)=0v = (0, 0, 0, 0) = \mathbf{0} این نشان می‌دهد که: U∩W={0}U \cap W = \{\mathbf{0}\}

گام سوم: اثبات شرط پوشش کل فضا (U+W=F4U + W = \mathbb{F}^4) فرض کنید v=(z1,z2,z3,z4)∈F4v = (z_1, z_2, z_3, z_4) \in \mathbb{F}^4 یک بردار دلخواه باشد. می‌خواهیم بردار vv را به صورت مجموع v=u+wv = u + w بنویسیم که در آن u∈Uu \in U و w∈Ww \in W. یعنی باید مقادیر x,y,a,b∈Fx, y, a, b \in \mathbb{F} را طوری بیابیم که:

(z1,z2,z3,z4)=(x,x,y,y)+(0,a,0,b)=(x,x+a,y,y+b)(z_1, z_2, z_3, z_4) = (x, x, y, y) + (0, a, 0, b) = (x, x + a, y, y + b)

با مساوی قرار دادن مؤلفه‌های متناظر:

  1. x=z1x = z_1
  2. x+a=z2  ⟹  a=z2−x=z2−z1x + a = z_2 \implies a = z_2 - x = z_2 - z_1
  3. y=z3y = z_3
  4. y+b=z4  ⟹  b=z4−y=z4−z3y + b = z_4 \implies b = z_4 - y = z_4 - z_3

از آنجا که z1,z2,z3,z4∈Fz_1, z_2, z_3, z_4 \in \mathbb{F} هستند، مقادیر x,y,a,bx, y, a, b همگی در میدان F\mathbb{F} خوش‌تعریف هستند. بنابراین می‌توانیم بردار vv را به صورت صریح زیر بنویسیم:

(z1,z2,z3,z4)=(z1,z1,z3,z3)⏟∈U+(0,z2−z1,0,z4−z3)⏟∈W(z_1, z_2, z_3, z_4) = \underbrace{(z_1, z_1, z_3, z_3)}_{\in U} + \underbrace{(0, z_2 - z_1, 0, z_4 - z_3)}_{\in W}

چون هر بردار دلخواه از F4\mathbb{F}^4 به صورت حاصل‌جمع عنصری از UU و عنصری از WW بیان شد:

F4=U+W\mathbb{F}^4 = U + W

نتیجه‌گیری: با برقراری دو شرط U+W=F4U + W = \mathbb{F}^4 و U∩W={0}U \cap W = \{\mathbf{0}\}، طبق قضیه ۴۲.۱ آکسلر نتیجه می‌شود:

F4=U⊕W\mathbb{F}^4 = U \oplus W

■\blacksquare


۴. دام‌های رایج در حل این تیپ مسئله

نکات باریک‌تر از مو

  • توجه کنید که متمم جمع مستقیم هرگز یکتا نیست! به عنوان مثال، زیرفضای W′={(a,0,b,0):a,b∈F}W' = \{(a, 0, b, 0) : a, b \in \mathbb{F}\} نیز دقیقاً همین خاصیت را دارد و F4=U⊕W′\mathbb{F}^4 = U \oplus W' را برآورده می‌کند. هر زیرفضای دوبعدی که خطوط آن با UU هم‌پوشانی غیرصفر نداشته باشند، یک جواب کاملاً معتبر است.

۵. پیوندها

پیوندهای این یادداشت ۴

یادداشت‌هایی که از این صفحه به آن‌ها پیوند داده شده است.

  • تعریف ۳۹.۱ جمع مستقیم (Direct Sum)
    پیش‌نمایش

    تعریف ۳۹.۱: جمع مستقیم (Direct Sum)

    چکیده مفهومی

    جمع مستقیم، کامل‌ترین و تمیزترین حالت جمع چند زیرفضا است؛ حالتی که در آن هیچ‌گونه همپوشانی و اتلاف بُعد وجود ندارد و هر بردار فضا را می‌توان دقیقاً و فقط به یک شیوه یکتا به صورت مجموع عناصری از آن زیرفضاها تجزیه کرد. نماد آن ⊕\oplus (علامت جمع احاطه‌شده با دایره) است.


  • قضیه ۴۲.۱ آزمون جمع مستقیم برای دو زیرفضا (اشتراک صفر)
    پیش‌نمایش

    قضیه ۴۲.۱: آزمون جمع مستقیم برای دو زیرفضا (معیار طلایی اشتراک صفر)

    پیام کلیدی قضیه در یک جمله

    برای دقیقاً دو زیرفضا UU و WW، جمع آنها جمع مستقیم است اگر و تنها اگر اشتراک آنها فقط و فقط شامل بردار صفر باشد (U∩W={0}U \cap W = \{\mathbf{0}\}).


  • مثال ۴۰.۱ جمع مستقیم در R3
    پیش‌نمایش

    مثال ۴۰.۱: جمع مستقیم در R3\mathbb{R}^3 و Fn\mathbb{F}^n

    مصادیق عینی جمع مستقیم و پاتولوژی همپوشانی

    با بررسی هندسی صفحات و خطوط در R3\mathbb{R}^3 می‌بینیم که جمع یک صفحه و یک خط غیرهم‌صفحه چگونه فضای سه‌بعدی را به صورت مستقیم (⊕\oplus) تجزیه می‌کند؛ و چگونه اضافه کردن یک زیرفضای اضافی حتی اگر دوبه‌دو اشتراک صفر داشته باشند، خاصیت جمع مستقیم را نابود می‌کند.


  • MOC حل تمرینات جبر خطی
    پیش‌نمایش

    ✍️ نقشه راه و بانک جامع حل تمرینات جبر خطی آکسلر (فصل ۱ و ۲)

    حل تشریحی ۱۰۰٪ تمرینات کتاب بدون پرش محاسباتی

    تمام ۹۸ تمرین پایان بخش‌های فصول اول و دوم کتاب جبر خطی آکسلر (ویرایش چهارم ترجمه فارسی) با جزئیات کامل، تحلیل استراتژی حل، اثبات گام‌به‌گام و هشدارهای امتحانی نوشته و طبقه‌بندی شده‌اند.


ارجاعات به این یادداشت ۲

یادداشت‌هایی که به این صفحه پیوند داده‌اند.

حالت ارائه