تمرین ۱۲ بخش ۳.۱: شرط لازم و کافی برای اینکه اجتماع دو زیرفضا یک زیرفضاست
ثابت کنید که اجتماع دو زیرفضا از یک زیرفضا از است اگر و تنها اگر یکی از زیرفضاها مشمول در دیگری باشد.
۱. تحلیل اولیه و باز کردن خواسته مسئله
- دادههای مسئله:
- دو زیرفضای و از فضای برداری .
- حکم مسئله:
- اثبات قضیه دوطرفه:
- چکلیست ابزارهای مورد نیاز:
- تعریف ۳۱.۱ زیرفضا
- قضیه ۳۲.۱ شرایط سهگانه زیرفضا بودن
- تکنیک برهان خلف در اثبات جبری
۲. ایده و استراتژی حل (Problem-Solving Strategy)
- جهت آسان : اگر باشد، آنگاه که خود یک زیرفضاست.
- جهت اصلی : با برهان خلف، فرض میکنیم هیچکدام مشمول در دیگری نباشد. پس برداری مانند وجود دارد که در هست اما در نیست، و برداری مانند وجود دارد که در هست اما در نیست. سپس با بررسی بردار مجموع نشان میدهیم که این بردار نه میتواند در باشد و نه در ، که بستگی اجتماع تحت جمع را نقض میکند.
۳. حل تشریحی گامبهگام (Step-by-Step Solution)
گام اول: اثبات جهت دوم (کفایت شرط: )
فرض کنید یا باشد.
- اگر باشد، آنگاه . چون طبق فرض مسئله یک زیرفضا است، پس اجتماع آنها یک زیرفضا است.
- اگر باشد، آنگاه . چون یک زیرفضا است، اجتماع آنها یک زیرفضا است. بنابراین این جهت به سادگی اثبات میشود.
گام دوم: اثبات جهت اول (لزوم شرط: )
فرض کنیم یک زیرفضا از باشد. میخواهیم ثابت کنیم یا . اثبات با برهان خلف: فرض کنید ادعا نادرست باشد؛ یعنی:
این فرض خلف به این معناست که:
- عنصری مانند وجود دارد به طوری که اما .
- عنصری مانند وجود دارد به طوری که اما .
از آنجا که و ، هر دو بردار به اجتماع تعلق دارند:
چون طبق فرض یک زیرفضا است، باید تحت عمل جمع بسته باشد:
طبق تعریف اجتماع مجموعهها، این یعنی:
اکنون هر یک از این دو حالت را بررسی کرده و به تناقض میرسیم:
-
حالت اول: فرض کنیم چون یک زیرفضا است و ، وارون جمعی آن است. بنابراین مجموع بردارها در باقی میماند:
اما این تناقض مستقیم با انتخاب است!
-
حالت دوم: فرض کنیم چون یک زیرفضا است و ، داریم . بنابراین:
اما این نیز تناقض مستقیم با انتخاب است!
نتیجهگیری: هر دو حالت به تناقض انجامید. پس فرض خلف باطل است و باید داشته باشیم یا . حکم دوطرفه کاملاً اثبات شد.
۴. دامهای رایج در حل این تیپ مسئله
- این یکی از کلاسیکترین قضایای جبر خطی و جبر مجرد است (در نظریه گروهها نیز اجتماع دو زیرگروه تنها زمانی زیرگروه است که یکی مشمول در دیگری باشد).
- خطای رایج این است که فرض میکنند اگر در اجتماع نباشد تناقض به دست آمده، در حالی که فرض خلف این است که اجتماع زیرفضاست، پس حتماً در اجتماع هست و تناقض درون خود زیرفضاها رخ میدهد.
۵. پیوندها
- مفاهیم تئوری مرتبط: تعریف ۳۱.۱ زیرفضا | قضیه ۳۲.۱ شرایط سهگانه | قضیه ۳۵.۱
- فهرست تمرینهای این بخش: 00-MOCs/MOC حل تمرینات جبر خطی