تمرین ۱۳ بخش ۳.۱: شرط لازم و کافی برای اینکه اجتماع سه زیرفضا یک زیرفضاست
ثابت کنید که اجتماع سه زیرفضا از یک زیرفضا از است اگر و تنها اگر یکی از زیرفضاها حاوی دو تای دیگر باشد.
۱. تحلیل اولیه و باز کردن خواسته مسئله
- دادههای مسئله:
- فضای برداری روی میدان (طبق پیشفرض کتاب آکسلر، یا است؛ به طور کلی هر میدانی با حداقل ۳ عضو).
- سه زیرفضای از .
- حکم مسئله:
- اثبات اینکه: به عبارت دیگر، یکی از این سه زیرفضا، دو زیرفضای دیگر را در خود جا داده باشد ().
- چکلیست ابزارهای مورد نیاز:
- تمرین ۱۲ (اجتماع دو زیرفضا)
- قضیه خطوط در فضاهای برداری و اصل لانه کبوتری (Pigeonhole Principle) روی اسکالرها
۲. ایده و استراتژی حل (Problem-Solving Strategy)
- جهت : بدیهی است، اگر مثلاً و باشد، آنگاه که یک زیرفضاست.
- جهت :
- اگر یکی از زیرفضاها مشمول در دیگری باشد، مسئله به اجتماع دو زیرفضا کاهش یافته و طبق تمرین ۱۲ حکم برقرار میشود.
- حال اگر هیچیک از سه زیرفضا مشمول در دیگری نباشد، بردارهایی انتخاب میکنیم و با ساختن ترکیبهای خطی به ازای اسکالرهای مختلف و با استفاده از اینکه میدان حداقل ۳ عضو دارد، تناقض ایجاد میکنیم.
۳. حل تشریحی گامبهگام (Step-by-Step Solution)
گام اول: جهت بدیهی ()
فرض کنیم یکی از زیرفضاها حاوی دو تای دیگر باشد؛ بدون کاهش کلیت فرض کنید و . در این صورت:
چون یک زیرفضا است، اجتماع این سه زیرفضا نیز یک زیرفضا خواهد بود.
گام دوم: جهت اصلی ()
فرض کنیم یک زیرفضا از باشد. میخواهیم ثابت کنیم یکی از این سه زیرفضا شامل دو تای دیگر است.
بررسی حالت کاهش به دو زیرفضا: اگر یکی از این زیرفضاها مشمول در یکی از دو تای دیگر باشد، مثلاً ، آنگاه:
طبق تمرین ۱۲، اجتماع دو زیرفضا تنها زمانی زیرفضا است که یکی مشمول در دیگری باشد. پس باید (که در نتیجه و شامل هر دو است) یا (که در نتیجه شامل هر دو است). در هر دو حالت، حکم اثبات میشود.
بررسی حالت اصلی (برهان خلف): اکنون فرض خلف میکنیم که هیچیک از این سه زیرفضا مشمول در دیگری نباشد. پس عناصری وجود دارند که فقط متعلق به یکی از آنها باشند و در دوتای دیگر نباشند. به طور خاص، عنصری مانند وجود دارد که ، و عنصری مانند وجود دارد که .
چون و یک زیرفضا است، به ازای هر اسکالر ناصفر ، ترکیب خطی زیر نیز باید در باشد:
اکنون بررسی میکنیم که بردار متعلق به کدامیک از این سه زیرفضا میتواند باشد:
-
اگر باشد: چون ، داریم . چون ، پس ، که تناقض است با . بنابراین به ازای هر ، داریم .
-
اگر باشد: چون ، داریم ، که تناقض است با . بنابراین به ازای هر ، داریم .
نتیجه شگفتانگیز: چون اما به و تعلق ندارد، پس به ناچار باید داشته باشیم:
ایجاد تناقض نهایی با استفاده از اندازه میدان: طبق پیشفرض درس (و به طور کلی هر میدانی با حداقل ۳ عضو)، میدان شامل حداقل دو اسکالر متمایز ناصفر است (مثلاً و در یا ). بنابراین دو اسکالر متمایز ناصفر () داریم که طبق استدلال فوق:
چون یک زیرفضا است، تحت تفریق بسته است:
از آنجا که ، اسکالر است. با ضرب در وارون آن:
اما این تناقض آشکار با انتخاب اولیه است!
نتیجهگیری: فرض خلف باطل است و حکم مسئله به طور کامل اثبات شد: اجتماع سه زیرفضا تنها در صورتی زیرفضا است که یکی از آنها حاوی دو تای دیگر باشد.
۴. دامهای رایج در حل این تیپ مسئله
- نکته بسیار مهم در مورد میدانهای دو عضوی: اگر میدان دو عضوی باشد، این قضیه برقرار نیست! برای مثال در فضای ، سه زیرفضای یکبعدی وجود دارند که اجتماع آنها کل فضا را میپوشاند ولی هیچکدام شامل دیگری نیست. اما در کتاب آکسلر صریحاً قید شده که همواره یا است، لذا وجود حداقل دو اسکالر ناصفر تضمین شده است.
۵. پیوندها
- مفاهیم تئوری مرتبط: تعریف ۳۱.۱ زیرفضا | قضیه ۳۲.۱ شرایط سهگانه | تمرین ۱۲
- فهرست تمرینهای این بخش: 00-MOCs/MOC حل تمرینات جبر خطی