تمرین ۱۳ بخش ۱.۱: اثبات ویژگی عضو همانی ضرب اسکالر در
نشان دهید که برای هر داریم:
۱. تحلیل اولیه و باز کردن خواسته مسئله
- دادههای مسئله:
- یک بردار دلخواه .
- عدد به عنوان عضو همانی ضرب در میدان پایه (عدد یا ).
- حکم مسئله:
- اثبات اینکه ضرب اسکالر در هر بردار دلخواه، آن بردار را بدون تغییر حفظ میکند ().
- چکلیست ابزارهای مورد نیاز:
- تعریف ۱۱.۱: نمایش بردار بر حسب مؤلفهها.
- تعریف ۱۸.۱: ضرب اسکالر در بردار.
- خاصیت عضو همانی ضرب در میدان : برای هر داریم .
۲. ایده و استراتژی حل (Problem-Solving Strategy)
شاید این گزاره در نگاه اول بدیهی به نظر برسد، اما در ساختار اصل موضوعی فضاهای برداری، هیچ چیزی بدیهی نیست مگر آنکه از تعاریف اولیه استخراج شود. استراتژی حل:
- بردار را به صورت لیست مؤلفههای آن مینویسیم.
- اسکالر را طبق تعریف ضرب اسکالر در تمام مؤلفهها ضرب میکنیم.
- در هر مؤلفه، از خاصیت عضو همانی ضرب در میدان پایه استفاده میکنیم تا .
- در نتیجه بردار حاصل دقیقاً همان بردار اولیه خواهد بود.
۳. حل تشریحی گامبهگام (Step-by-Step Solution)
گام اول (نمایش بردار): فرض کنید باشد. بنابراین اعداد یکتایی از میدان وجود دارند بهطوریکه:
گام دوم (اعمال تعریف ضرب اسکالر): طبق تعریف ضرب اسکالر در فضای (تعریف ۱۸.۱)، حاصل ضرب عدد در بردار برابر است با ضرب در تکتک مؤلفهها:
گام سوم (اعمال ویژگی همانی در میدان پایه ): عدد عضو خنثای ضرب در میدان است. یعنی به ازای هر عدد داریم:
بنابراین برای هر مؤلفه داریم:
با جایگذاری این تساوی در تکتک مؤلفههای بردار:
گام چهارم (نتیجهگیری): بردار سمت راست دقیقاً همان بردار است. بنابراین:
و این ویژگی به صورت دقیق اثبات شد
۴. دامهای رایج در حل این تیپ مسئله
- بدیهی پنداشتن بدون ارجاع به تعریف: نوشتن اینکه «چون ۱ ضرب در هر چیزی خودش میشود پس ۱x = x» اثبات ریاضی نیست. باید صریحاً نشان داده شود که ضرب اسکالر ابتدا روی مؤلفهها پخش میشود و سپس خاصیت خنثی بودن ۱ در درایهها اعمال میگردد.
- اهمیت این اصل موضوع: در نظریه فضاهای برداری، اگر این شرط را نگنجانیم، ساختارهایی به وجود میآیند که در آنها مثلاً ضرب هر اسکالر در بردار برابر صفر شود؛ لذا این شرط ضامن رفتار طبیعی ضرب اسکالر است.
۵. پیوندها
- مفاهیم تئوری مرتبط:
- فهرست تمرینهای این بخش: