رفتن به متن
باغ ریاضی
تمرین ۲۴ بخش ۳.۱ تجزیه فضای تمام توابع به جمع مستقیم توابع زوج و فرد
تنظیمات مطالعه
تنظیمات مطالعه

تمرین ۲۴ بخش ۳.۱ تجزیه فضای تمام توابع به جمع مستقیم توابع زوج و فرد

یادداشت شما ذخیره شد

می‌خواهید این تغییرات برای مدیر وب‌سایت هم ارسال شوند؟ نسخهٔ رسمی تنها پس از تأیید تغییر می‌کند.

تمرین ۲۴ بخش ۳.۱: تجزیه فضای تمام توابع به جمع مستقیم توابع زوج و فرد

صورت دقیق مسئله (کتاب آکسلر)

یک تابع f:R→Rf : \mathbb{R} \to \mathbb{R} زوج نامیده می‌شود اگر f(−x)=f(x)f(-x) = f(x)، برای هر x∈Rx \in \mathbb{R}. یک تابع f:R→Rf : \mathbb{R} \to \mathbb{R} فرد نامیده می‌شود اگر f(−x)=−f(x)f(-x) = -f(x)، برای هر x∈Rx \in \mathbb{R}. فرض کنید VeV_e مجموعه‌ی توابع زوج حقیقی‌مقدار روی R\mathbb{R} و VoV_o مجموعه‌ی توابع فرد حقیقی‌مقدار روی R\mathbb{R} را نشان دهد. نشان دهید که

RR=Ve⊕Vo\mathbb{R}^\mathbb{R} = V_e \oplus V_o

۱. تحلیل اولیه و باز کردن خواسته مسئله

  • داده‌های مسئله:
    • فضای برداری تمام توابع از R\mathbb{R} به R\mathbb{R}، یعنی V=RRV = \mathbb{R}^\mathbb{R}.
    • دو مجموعه:
      • Ve={f∈RR:∀x∈R,f(−x)=f(x)}V_e = \{f \in \mathbb{R}^\mathbb{R} : \forall x \in \mathbb{R}, f(-x) = f(x)\}
      • Vo={f∈RR:∀x∈R,f(−x)=−f(x)}V_o = \{f \in \mathbb{R}^\mathbb{R} : \forall x \in \mathbb{R}, f(-x) = -f(x)\}
  • حکم مسئله:
    • اثبات این که VeV_e و VoV_o زیرفضا هستند و فضای توابع به جمع مستقیم آنها تجزیه می‌شود:
      1. Ve∩Vo={0}V_e \cap V_o = \{\mathbf{0}\}
      2. RR=Ve+Vo\mathbb{R}^\mathbb{R} = V_e + V_o
  • چک‌لیست ابزارهای مورد نیاز:

۲. ایده و استراتژی حل (Problem-Solving Strategy)

  • اثبات زیرفضا بودن: با استفاده از شرایط سه‌گانه نشان می‌دهیم تابع صفر هم زوج و هم فرد است و ترکیب خطی توابع زوج (فرد)، زوج (فرد) است.
  • اشتراک صفر: اگر تابعی هم زوج و هم فرد باشد، f(x)=f(−x)=−f(x)f(x) = f(-x) = -f(x)، که نتیجه می‌دهد 2f(x)=0  ⟹  f(x)=02f(x) = 0 \implies f(x) = 0.
  • پوشش فضا (فرمول تجزیه کلاسیک): هر تابع دلخواه ff را می‌توان به فرم معروف زیر شکست: f(x)=f(x)+f(−x)2+f(x)−f(−x)2f(x) = \frac{f(x) + f(-x)}{2} + \frac{f(x) - f(-x)}{2} جمله اول اثبات می‌شود که زوج است و جمله دوم فرد.

۳. حل تشریحی گام‌به‌گام (Step-by-Step Solution)

اثبات کامل و موشکافانه

گام اول: اثبات اینکه VeV_e و VoV_o زیرفضاهای RR\mathbb{R}^\mathbb{R} هستند

۱. بررسی زیرفضا بودن VeV_e (توابع زوج):

  • تابع همواره صفر z(x)=0z(x) = 0: z(−x)=0=z(x)z(-x) = 0 = z(x)، پس z∈Vez \in V_e.
  • اگر f,g∈Vef, g \in V_e و c∈Rc \in \mathbb{R}: (cf+g)(−x)=cf(−x)+g(−x)=cf(x)+g(x)=(cf+g)(x)(cf + g)(-x) = c f(-x) + g(-x) = c f(x) + g(x) = (cf + g)(x) بنابراین cf+g∈Vecf + g \in V_e. پس VeV_e یک زیرفضاست.

۲. بررسی زیرفضا بودن VoV_o (توابع فرد):

  • تابع همواره صفر z(x)=0z(x) = 0: z(−x)=0=−0=−z(x)z(-x) = 0 = -0 = -z(x)، پس z∈Voz \in V_o.
  • اگر f,g∈Vof, g \in V_o و c∈Rc \in \mathbb{R}: (cf+g)(−x)=cf(−x)+g(−x)=c(−f(x))+(−g(x))=−(cf(x)+g(x))=−(cf+g)(x)(cf + g)(-x) = c f(-x) + g(-x) = c(-f(x)) + (-g(x)) = -(c f(x) + g(x)) = -(cf + g)(x) بنابراین cf+g∈Vocf + g \in V_o. پس VoV_o نیز یک زیرفضاست.

گام دوم: اثبات شرط اشتراک صفر ($V_e \cap V_o = {\mathbf{0}})

فرض کنید تابع h∈Ve∩Voh \in V_e \cap V_o باشد. طبق تعریف این دو مجموعه، برای هر x∈Rx \in \mathbb{R} داریم:

  • چون h∈Veh \in V_e: h(−x)=h(x)h(-x) = h(x)
  • چون h∈Voh \in V_o: h(−x)=−h(x)h(-x) = -h(x) با مساوی قرار دادن دو طرف چپ: h(x)=−h(x)h(x) = -h(x) با اضافه کردن h(x)h(x) به دو طرف: 2h(x)=0  ⟹  h(x)=0(∀x∈R)2h(x) = 0 \implies h(x) = 0 \quad (\forall x \in \mathbb{R}) این نشان می‌دهد که تابع hh دقیقاً همان تابع همواره صفر (h=0h = \mathbf{0}) است. بنابراین: Ve∩Vo={0}V_e \cap V_o = \{\mathbf{0}\}

گام سوم: اثبات شرط جمع (RR=Ve+Vo\mathbb{R}^\mathbb{R} = V_e + V_o)

فرض کنید f∈RRf \in \mathbb{R}^\mathbb{R} یک تابع دلخواه باشد. دو تابع fef_e و fof_o را به صورت زیر تعریف می‌کنیم:

fe(x)=f(x)+f(−x)2f_e(x) = \frac{f(x) + f(-x)}{2}

fo(x)=f(x)−f(−x)2f_o(x) = \frac{f(x) - f(-x)}{2}

۱. بررسی زوج بودن fef_e:

fe(−x)=f(−x)+f(−(−x))2=f(−x)+f(x)2=f(x)+f(−x)2=fe(x)f_e(-x) = \frac{f(-x) + f(-(-x))}{2} = \frac{f(-x) + f(x)}{2} = \frac{f(x) + f(-x)}{2} = f_e(x)

بنابراین fe∈Vef_e \in V_e.

۲. بررسی فرد بودن fof_o:

fo(−x)=f(−x)−f(−(−x))2=f(−x)−f(x)2=−f(x)−f(−x)2=−fo(x)f_o(-x) = \frac{f(-x) - f(-(-x))}{2} = \frac{f(-x) - f(x)}{2} = -\frac{f(x) - f(-x)}{2} = -f_o(x)

بنابراین fo∈Vof_o \in V_o.

۳. بررسی مجموع:

fe(x)+fo(x)=f(x)+f(−x)2+f(x)−f(−x)2=f(x)+f(−x)+f(x)−f(−x)2=2f(x)2=f(x)f_e(x) + f_o(x) = \frac{f(x) + f(-x)}{2} + \frac{f(x) - f(-x)}{2} = \frac{f(x) + f(-x) + f(x) - f(-x)}{2} = \frac{2f(x)}{2} = f(x)

بنابراین f=fe+fof = f_e + f_o که در آن fe∈Vef_e \in V_e و fo∈Vof_o \in V_o. این نشان می‌دهد که هر تابع حقیقی دلخواه را می‌توان به صورت مجموع یک تابع زوج و یک تابع فرد نوشت:

RR=Ve+Vo\mathbb{R}^\mathbb{R} = V_e + V_o

نتیجه‌گیری نهایی

بر اساس قضیه ۴۲.۱ آکسلر، چون RR=Ve+Vo\mathbb{R}^\mathbb{R} = V_e + V_o و Ve∩Vo={0}V_e \cap V_o = \{\mathbf{0}\}، جمع این دو زیرفضا مستقیم است و کل فضای توابع را می‌سازد:

RR=Ve⊕Vo\mathbb{R}^\mathbb{R} = V_e \oplus V_o

■\blacksquare


۴. دام‌های رایج در حل این تیپ مسئله

نکات باریک‌تر از مو

  • یکتایی نمایش: طبق قضیه ۴۱.۱ آکسلر، جمع مستقیم معادل با این است که نمایش هر تابع به صورت مجموع تابع زوج و فرد یکتا باشد. فرمول‌های fef_e و fof_o تنها راه ممکن برای نوشتن یک تابع به صورت جمع تابع زوج و فرد هستند.

۵. پیوندها

پیوندهای این یادداشت ۵

یادداشت‌هایی که از این صفحه به آن‌ها پیوند داده شده است.

  • تعریف ۳۱.۱ زیرفضا (Subspace)
    پیش‌نمایش

    تعریف ۳۱.۱: زیرفضا (Subspace)

    چکیده مفهومی

    یک زیرفضا، جهان ریاضی کوچکتری است که درون یک فضای برداری بزرگتر زندگی می‌کند؛ به شرطی که خودش با همان قوانین جمع و ضرب اسکالر فضای مادر، یک فضای برداری مستقل و خودکفا باشد و مبدا مختصات را در خود داشته باشد.


  • تعریف ۳۹.۱ جمع مستقیم (Direct Sum)
    پیش‌نمایش

    تعریف ۳۹.۱: جمع مستقیم (Direct Sum)

    چکیده مفهومی

    جمع مستقیم، کامل‌ترین و تمیزترین حالت جمع چند زیرفضا است؛ حالتی که در آن هیچ‌گونه همپوشانی و اتلاف بُعد وجود ندارد و هر بردار فضا را می‌توان دقیقاً و فقط به یک شیوه یکتا به صورت مجموع عناصری از آن زیرفضاها تجزیه کرد. نماد آن ⊕\oplus (علامت جمع احاطه‌شده با دایره) است.


  • قضیه ۴۲.۱ آزمون جمع مستقیم برای دو زیرفضا (اشتراک صفر)
    پیش‌نمایش

    قضیه ۴۲.۱: آزمون جمع مستقیم برای دو زیرفضا (معیار طلایی اشتراک صفر)

    پیام کلیدی قضیه در یک جمله

    برای دقیقاً دو زیرفضا UU و WW، جمع آنها جمع مستقیم است اگر و تنها اگر اشتراک آنها فقط و فقط شامل بردار صفر باشد (U∩W={0}U \cap W = \{\mathbf{0}\}).


  • مثال ۴۳.۱ بررسی جمع مستقیم در توابع زوج و فرد
    پیش‌نمایش

    مثال ۴۳.۱: بررسی جمع مستقیم در توابع زوج و فرد

    تجزیه بنیادین فضای توابع به بخش‌های متقارن و پادمتقارن

    فضای تمام توابع حقیقی RR\mathbb{R}^\mathbb{R} را می‌توان به صورت جمع مستقیم دو زیرفضای زیبای توابع زوج (UeU_e) و توابع فرد (UoU_o) نوشت:

    RR=Ue⊕Uo\mathbb{R}^\mathbb{R} = U_e \oplus U_o

    این یعنی هر تابعی در جهان ریاضی، یک و دقیقاً یک بخش زوج و یک بخش فرد دارد!


  • MOC حل تمرینات جبر خطی
    پیش‌نمایش

    ✍️ نقشه راه و بانک جامع حل تمرینات جبر خطی آکسلر (فصل ۱ و ۲)

    حل تشریحی ۱۰۰٪ تمرینات کتاب بدون پرش محاسباتی

    تمام ۹۸ تمرین پایان بخش‌های فصول اول و دوم کتاب جبر خطی آکسلر (ویرایش چهارم ترجمه فارسی) با جزئیات کامل، تحلیل استراتژی حل، اثبات گام‌به‌گام و هشدارهای امتحانی نوشته و طبقه‌بندی شده‌اند.


ارجاعات به این یادداشت ۱

یادداشت‌هایی که به این صفحه پیوند داده‌اند.

حالت ارائه