رفتن به متن
باغ ریاضی
تمرین ۲۰ بخش ۱.۲ وابستگی خطی چندجمله‌ای‌ها با ریشه مشترک
تنظیمات مطالعه
تنظیمات مطالعه

تمرین ۲۰ بخش ۱.۲ وابستگی خطی چندجمله‌ای‌ها با ریشه مشترک

یادداشت شما ذخیره شد

می‌خواهید این تغییرات برای مدیر وب‌سایت هم ارسال شوند؟ نسخهٔ رسمی تنها پس از تأیید تغییر می‌کند.

تمرین ۲۰ بخش ۱.۲: وابستگی خطی چندجمله‌ای‌ها با ریشه مشترک

صورت دقیق مسئله (کتاب آکسلر)

فرض کنید p0,p1,…,pmp_0, p_1, \dots, p_m چندجمله‌ای‌هایی در Pm(F)\mathcal{P}_m(\mathbb{F}) باشند به طوری که

pk(2)=0p_k(2) = 0

برای هر k∈{0,1,…,m}k \in \{0, 1, \dots, m\}. ثابت کنید لیست p0,p1,…,pmp_0, p_1, \dots, p_m در Pm(F)\mathcal{P}_m(\mathbb{F}) مستقل خطی نیست (یعنی وابسته خطی است).


۱. تحلیل اولیه و باز کردن خواسته مسئله


۲. ایده و استراتژی حل (Problem-Solving Strategy)

این مسئله یکی از درخشان‌ترین کاربردهای ساختار جبری بدون ماتریس آکسلر است:

  1. ابتدا مجموعه تمامی چندجمله‌ای‌های Pm(F)\mathcal{P}_m(\mathbb{F}) را که در ۲ صفر می‌شوند، به عنوان زیرفضای UU تعریف می‌کنیم: U={p∈Pm(F):p(2)=0}U = \{ p \in \mathcal{P}_m(\mathbb{F}) : p(2) = 0 \}
  2. طبق قضیه فاکتورگیری برای چندجمله‌ای‌ها، p(2)=0p(2) = 0 اگر و تنها اگر p(z)=(z−2)q(z)p(z) = (z - 2) q(z) باشد، که در آن deg⁡(q)≤m−1\deg(q) \le m - 1 یعنی q∈Pm−1(F)q \in \mathcal{P}_{m-1}(\mathbb{F}).
  3. از آنجا که Pm−1(F)\mathcal{P}_{m-1}(\mathbb{F}) توسط mm تک‌جمله‌ای 1,z,…,zm−11, z, \dots, z^{m-1} گسترش می‌یابد، زیرفضای UU نیز توسط لیستی از چندجمله‌ای‌ها با طول mm گسترش خواهد یافت: (z−2),  z(z−2),  …,  zm−1(z−2)(z - 2), \; z(z - 2), \; \dots, \; z^{m-1}(z - 2)
  4. اکنون لیست p0,p1,…,pmp_0, p_1, \dots, p_m متشکل از m+1m+1 بردار است که همگی درون زیرفضای UU قرار دارند.
  5. طبق قضیه ۲۲.۲ آکسلر، در زیرفضای UU طول هر لیست مستقل خطی نمی‌تواند از طول لیست مولد آن (که mm است) بیشتر باشد.
  6. چون m+1>mm + 1 > m، این لیست به هیچ وجه نمی‌تواند در UU مستقل خطی باشد؛ در نتیجه در کل فضا نیز وابسته خطی است.

۳. حل تشریحی گام‌به‌گام (Step-by-Step Solution)

حل دقیق و بدون پرش محاسباتی

گام اول (تعریف زیرفضای چندجمله‌ای‌های با ریشه در ۲): زیرمجموعه U⊆Pm(F)U \subseteq \mathcal{P}_m(\mathbb{F}) را به صورت زیر تعریف می‌کنیم:

U={p∈Pm(F):p(2)=0}U = \big\{ p \in \mathcal{P}_m(\mathbb{F}) : p(2) = 0 \big\}

طبق فرض صورت مسئله، برای هر k∈{0,1,…,m}k \in \{0, 1, \dots, m\} داریم pk∈Up_k \in U.

گام دوم (تحلیل جبری ساختار عناصر UU با قضیه فاکتورگیری): طبق الگوریتم تقسیم و قضیه فاکتور برای چندجمله‌ای‌ها: اگر p∈Pm(F)p \in \mathcal{P}_m(\mathbb{F}) و p(2)=0p(2) = 0 باشد، آنگاه چندجمله‌ای z−2z - 2 مقسوم‌علیه p(z)p(z) است؛ یعنی چندجمله‌ای یکتایی مانند q(z)q(z) وجود دارد به طوری که:

p(z)=(z−2)q(z)p(z) = (z - 2) q(z)

از قوانین درجه چندجمله‌ای‌ها (تعریف ۱۱.۲ آکسلر):

deg⁡(p)=deg⁡(z−2)+deg⁡(q)=1+deg⁡(q)\deg(p) = \deg(z - 2) + \deg(q) = 1 + \deg(q)

چون deg⁡(p)≤m\deg(p) \le m، نتیجه می‌شود که:

deg⁡(q)≤m−1  ⟹  q∈Pm−1(F)\deg(q) \le m - 1 \implies q \in \mathcal{P}_{m-1}(\mathbb{F})

گام سوم (یافتن یک لیست مولد با طول mm برای زیرفضای UU): می‌دانیم که فضای Pm−1(F)\mathcal{P}_{m-1}(\mathbb{F}) توسط لیست تک‌جمله‌ای‌های استاندارد زیر گسترش می‌یابد:

1,  z,  z2,  …,  zm−11, \; z, \; z^2, \; \dots, \; z^{m-1}

بنابراین هر چندجمله‌ای q∈Pm−1(F)q \in \mathcal{P}_{m-1}(\mathbb{F}) به صورت زیر نمایش داده می‌شود:

q(z)=a0⋅1+a1z+a2z2+⋯+am−1zm−1q(z) = a_0 \cdot 1 + a_1 z + a_2 z^2 + \dots + a_{m-1} z^{m-1}

که در آن a0,…,am−1∈Fa_0, \dots, a_{m-1} \in \mathbb{F}. حال p(z)=(z−2)q(z)p(z) = (z - 2) q(z) را باز می‌کنیم:

p(z)=(z−2)(∑j=0m−1ajzj)=∑j=0m−1aj((z−2)zj)p(z) = (z - 2) \left( \sum_{j=0}^{m-1} a_j z^j \right) = \sum_{j=0}^{m-1} a_j \big( (z - 2) z^j \big)

=a0(z−2)+a1z(z−2)+a2z2(z−2)+⋯+am−1zm−1(z−2)= a_0 (z - 2) + a_1 z(z - 2) + a_2 z^2(z - 2) + \dots + a_{m-1} z^{m-1}(z - 2)

این رابطه صراحتاً نشان می‌دهد که لیست mmتایی زیر:

u0=z−2,u1=z(z−2),…,um−1=zm−1(z−2)u_0 = z - 2, \quad u_1 = z(z - 2), \quad \dots, \quad u_{m-1} = z^{m-1}(z - 2)

زیرفضای UU را گسترش می‌دهد:

span⁡(u0,u1,…,um−1)=U\operatorname{span}(u_0, u_1, \dots, u_{m-1}) = U

گام چهارم (شمارش بردارها و اعمال قضیه ۲۲.۲ آکسلر):

  • زیرفضای UU دارای یک لیست مولد با طول دقیقاً mm است.
  • لیست داده شده در مسئله عبارت است از p0,p1,…,pmp_0, p_1, \dots, p_m.
  • تعداد بردارها در این لیست برابر است با: طول لیست=(m)−(0)+1=m+1\text{طول لیست} = (m) - (0) + 1 = m + 1
  • تمامی این m+1m+1 بردار متعلق به زیرفضای UU هستند.

طبق قضیه بنیادین ۲۲.۲ آکسلر:

در هر فضای برداری (و در اینجا زیرفضای UU)، طول هر لیست مستقل خطی کمتر یا مساوی طول هر لیست گسترش‌دهنده آن است.

اگر فرض کنیم لیست p0,p1,…,pmp_0, p_1, \dots, p_m در UU مستقل خطی باشد، آنگاه بنا به قضیه ۲۲.۲ باید داشته باشیم:

طول لیست مستقل خطی≤طول لیست مولد\text{طول لیست مستقل خطی} \le \text{طول لیست مولد}

  ⟹  m+1≤m\implies m + 1 \le m

که این یک تناقض عددی غیرممکن است (1≤01 \le 0).

گام پنجم (نتیجه‌گیری): بنابراین لیست p0,p1,…,pmp_0, p_1, \dots, p_m نمی‌تواند در UU مستقل خطی باشد؛ به این معنی که این بردارها وابسته خطی هستند. از آنجا که وابستگی خطی در یک زیرفضا عیناً به معنای وجود ضرایب ناصفر است که ترکیب خطی را صفر می‌کنند، این لیست در فضای بزرگ‌تر Pm(F)\mathcal{P}_m(\mathbb{F}) نیز مستقل خطی نیست ■\blacksquare


۴. دام‌های رایج در حل این تیپ مسئله

نکات باریک‌تر از مو

  • شمارش تعداد عناصر لیست: اندیس‌ها از 00 تا mm هستند؛ بنابراین تعداد بردارها برابر با m+1m+1 است نه mm. این نکته کلیدی است که باعث می‌شود تعداد بردارها از طول مجموعه مولد (mm) پیشی بگیرد.
  • عدم نیاز به مفهوم بعد یا نگاشت خطی: در بسیاری از مراجع این تمرین با استفاده از بعد هسته عملگر تابعی ارزیابی در ۲ (T(p)=p(2)T(p) = p(2)) و قضیه رتبه-پوچی حل می‌شود. اما با توجه به اینکه در بخش ۱.۲ هنوز نگاشت‌های خطی و بعد تدریس نشده‌اند، ارائه اثبات بالا از طریق فاکتورگیری و قضیه ۲۲.۲ بهترین، دقیق‌ترین و وفادارانه‌ترین شیوه به سرفصل‌های آکسلر است.

۵. پیوندها

پیوندهای این یادداشت ۵

یادداشت‌هایی که از این صفحه به آن‌ها پیوند داده شده است.

  • نماد ۱۲.۲ فضای چندجمله‌ای‌های درجه حداکثر m یعنی Pm(F)
    پیش‌نمایش

    نماد ۱۲.۲: فضای چندجمله‌ای‌های درجه حداکثر mm یعنی Pm(F)\mathcal{P}_m(\mathbb{F})

    چکیده مفهومی

    فضای Pm(F)\mathcal{P}_m(\mathbb{F}) شامل تمام چندجمله‌ای‌هایی است که درجه آن‌ها از عدد مشخص mm فراتر نمی‌رود. این فضا بر خلاف کل P(F)\mathcal{P}(\mathbb{F})، یک فضای بعد-متناهی است و توسط لیست 1,z,…,zm1, z, \dots, z^m گسترش می‌یابد.


  • تعریف ۴.۲ گستره (Span)
    پیش‌نمایش

    تعریف ۴.۲: گستره (Span)

    چکیده مفهومی

    گستره یا اسپن (Span) یک لیست از بردارها، «قلمرو نفوذ» یا «تمام بردارهایی» است که می‌توان با ایجاد هرگونه ترکیب خطی از آن بردارها ساخت.


  • تعریف ۷.۲ گسترش دادن فضا (مجموعه مولد)
    پیش‌نمایش

    تعریف ۷.۲: گسترش دادن فضا (مجموعه مولد / Spanning Set)

    چکیده مفهومی

    اگر با ترکیب‌های خطی یک لیست از بردارها بتوان «تمام» بردارهای یک فضای برداری را بدون کم‌وکاست ساخت، می‌گوییم آن لیست فضا را «گسترش می‌دهد» یا «مولد» آن فضا است.


  • قضیه ۲۲.۲ طول لیست مستقل خطی کمتر مساوی طول لیست مولد است
    پیش‌نمایش

    قضیه ۲۲.۲: طول لیست مستقل خطی کمتر مساوی طول لیست مولد است

    اساسی‌ترین نامساوی جبر خطی

    در هر فضای برداری با بعد متناهی، هیچ لیست مستقل خطی نمی‌تواند طولانی‌تر از یک لیست مولد باشد:

    طول هر لیست مستقل خطی≤طول هر لیست گسترش‌دهنده\text{طول هر لیست مستقل خطی} \le \text{طول هر لیست گسترش‌دهنده}

    این قضیه ضامن خوش‌تعریف بودن مفهوم «بُعد» در سراسر ریاضیات است.


  • MOC حل تمرینات جبر خطی
    پیش‌نمایش

    ✍️ نقشه راه و بانک جامع حل تمرینات جبر خطی آکسلر (فصل ۱ و ۲)

    حل تشریحی ۱۰۰٪ تمرینات کتاب بدون پرش محاسباتی

    تمام ۹۸ تمرین پایان بخش‌های فصول اول و دوم کتاب جبر خطی آکسلر (ویرایش چهارم ترجمه فارسی) با جزئیات کامل، تحلیل استراتژی حل، اثبات گام‌به‌گام و هشدارهای امتحانی نوشته و طبقه‌بندی شده‌اند.


ارجاعات به این یادداشت ۱

یادداشت‌هایی که به این صفحه پیوند داده‌اند.

حالت ارائه