رفتن به متن
باغ ریاضی
تمرین ۱ بخش ۳.۱ بررسی زیرفضا بودن زیرمجموعه‌های F3
تنظیمات مطالعه
تنظیمات مطالعه

تمرین ۱ بخش ۳.۱ بررسی زیرفضا بودن زیرمجموعه‌های F3

یادداشت شما ذخیره شد

می‌خواهید این تغییرات برای مدیر وب‌سایت هم ارسال شوند؟ نسخهٔ رسمی تنها پس از تأیید تغییر می‌کند.

تمرین ۱ بخش ۳.۱: بررسی زیرفضا بودن زیرمجموعه‌های F3\mathbb{F}^3

صورت دقیق مسئله (کتاب آکسلر)

برای هر یک از زیرمجموعه‌های زیر از F3\mathbb{F}^3، تعیین کنید که آیا زیرفضایی از F3\mathbb{F}^3 است یا خیر:

  1. U1={(x1,x2,x3)∈F3:x1+2x2+3x3=0}U_1 = \{(x_1, x_2, x_3) \in \mathbb{F}^3 : x_1 + 2x_2 + 3x_3 = 0\}
  2. U2={(x1,x2,x3)∈F3:x1x2x3=0}U_2 = \{(x_1, x_2, x_3) \in \mathbb{F}^3 : x_1 x_2 x_3 = 0\}
  3. U3={(x1,x2,x3)∈F3:x1+2x2+3x3=4}U_3 = \{(x_1, x_2, x_3) \in \mathbb{F}^3 : x_1 + 2x_2 + 3x_3 = 4\}
  4. U4={(x1,x2,x3)∈F3:x1=5x3}U_4 = \{(x_1, x_2, x_3) \in \mathbb{F}^3 : x_1 = 5x_3\}

۱. تحلیل اولیه و باز کردن خواسته مسئله


۲. ایده و استراتژی حل (Problem-Solving Strategy)

  • استراتژی فیلتر سریع (Gatekeeper):
    1. بررسی عضو صفر: آیا (0,0,0)(0,0,0) در مجموعه صدق می‌کند؟ اگر نه، در یک سطر رد می‌شود (U3U_3).
    2. بررسی ساختار معادله: آیا معادله خطی و همگن است؟
      • معادلات خطی همگن (ax1+bx2+cx3=0ax_1 + bx_2 + cx_3 = 0) صفحات گذرنده از مبدا هستند و همواره زیرفضایند (U1U_1 و U4U_4).
      • عبارات غیرخطی ضربی مثل x1x2x3=0x_1 x_2 x_3 = 0 اتحاد صفحات مختصات را نشان می‌دهند؛ در این حالت بستگی تحت جمع معمولاً نقض می‌شود (U2U_2).

۳. حل تشریحی گام‌به‌گام (Step-by-Step Solution)

حل دقیق و بررسی تک‌تک مجموعه‌ها

۱. بررسی مجموعه U1={(x1,x2,x3)∈F3:x1+2x2+3x3=0}U_1 = \{(x_1, x_2, x_3) \in \mathbb{F}^3 : x_1 + 2x_2 + 3x_3 = 0\}

پاسخ: U1U_1 یک زیرفضای F3\mathbb{F}^3 است.

  • شرط اول (عضو صفر): برای بردار صفر 0=(0,0,0)\mathbf{0} = (0, 0, 0) داریم:

    0+2(0)+3(0)=0+0+0=00 + 2(0) + 3(0) = 0 + 0 + 0 = 0

    پس 0∈U1\mathbf{0} \in U_1.

  • شرط دوم (بسته بودن تحت جمع): فرض کنید x=(x1,x2,x3)∈U1x = (x_1, x_2, x_3) \in U_1 و y=(y1,y2,y3)∈U1y = (y_1, y_2, y_3) \in U_1. در این صورت:

    x1+2x2+3x3=0وy1+2y2+3y3=0x_1 + 2x_2 + 3x_3 = 0 \quad \text{و} \quad y_1 + 2y_2 + 3y_3 = 0

    بردار مجموع برابر است با x+y=(x1+y1,x2+y2,x3+y3)x + y = (x_1 + y_1, x_2 + y_2, x_3 + y_3). اکنون شرط عضویت را بررسی می‌کنیم:

    (x1+y1)+2(x2+y2)+3(x3+y3)=(x1+2x2+3x3)+(y1+2y2+3y3)=0+0=0(x_1 + y_1) + 2(x_2 + y_2) + 3(x_3 + y_3) = (x_1 + 2x_2 + 3x_3) + (y_1 + 2y_2 + 3y_3) = 0 + 0 = 0

    بنابراین x+y∈U1x + y \in U_1.

  • شرط سوم (بسته بودن تحت ضرب اسکالر): برای هر اسکالر c∈Fc \in \mathbb{F} و بردار x∈U1x \in U_1:

    cx=(cx1,cx2,cx3)cx = (cx_1, cx_2, cx_3)

    (cx1)+2(cx2)+3(cx3)=c(x1+2x2+3x3)=c(0)=0(cx_1) + 2(cx_2) + 3(cx_3) = c(x_1 + 2x_2 + 3x_3) = c(0) = 0

    بنابراین cx∈U1cx \in U_1. هر سه شرط برقرارند، پس U1U_1 یک زیرفضا است.


۲. بررسی مجموعه U2={(x1,x2,x3)∈F3:x1x2x3=0}U_2 = \{(x_1, x_2, x_3) \in \mathbb{F}^3 : x_1 x_2 x_3 = 0\}

پاسخ: U2U_2 زیرفضا نیست.

  • اگرچه بردار صفر در مجموعه صدق می‌کند (0⋅0⋅0=00 \cdot 0 \cdot 0 = 0) و مجموعه تحت ضرب اسکالر بسته است ((cx1)(cx2)(cx3)=c3(x1x2x3)=0(cx_1)(cx_2)(cx_3) = c^3(x_1 x_2 x_3) = 0)، اما مجموعه تحت جمع بسته نیست.
  • مثال نقض صریح: دو بردار زیر را در نظر بگیرید: u=(1,1,0)  ⟹  x1x2x3=1⋅1⋅0=0  ⟹  u∈U2u = (1, 1, 0) \implies x_1 x_2 x_3 = 1 \cdot 1 \cdot 0 = 0 \implies u \in U_2 v=(0,0,1)  ⟹  x1x2x3=0⋅0⋅1=0  ⟹  v∈U2v = (0, 0, 1) \implies x_1 x_2 x_3 = 0 \cdot 0 \cdot 1 = 0 \implies v \in U_2 اما مجموع آنها: u+v=(1,1,1)u + v = (1, 1, 1) حاصل‌ضرب مؤلفه‌های بردار مجموع: 1⋅1⋅1=1≠0  ⟹  u+v∉U21 \cdot 1 \cdot 1 = 1 \neq 0 \implies u + v \notin U_2 چون تحت جمع بسته نیست، U2U_2 زیرفضا نیست.

۳. بررسی مجموعه U3={(x1,x2,x3)∈F3:x1+2x2+3x3=4}U_3 = \{(x_1, x_2, x_3) \in \mathbb{F}^3 : x_1 + 2x_2 + 3x_3 = 4\}

پاسخ: U3U_3 زیرفضا نیست.

  • بررسی بردار صفر: بردار صفر 0=(0,0,0)\mathbf{0} = (0, 0, 0) را در رابطه مجموعه قرار می‌دهیم: 0+2(0)+3(0)=0≠40 + 2(0) + 3(0) = 0 \neq 4 بنابراین 0∉U3\mathbf{0} \notin U_3. چون بردار صفر در مجموعه وجود ندارد، طبق شرط اول قضیه ۳۲.۱، مجموعه U3U_3 زیرفضا نیست.

۴. بررسی مجموعه U4={(x1,x2,x3)∈F3:x1=5x3}U_4 = \{(x_1, x_2, x_3) \in \mathbb{F}^3 : x_1 = 5x_3\}

پاسخ: U4U_4 یک زیرفضای F3\mathbb{F}^3 است.

معادله را به فرم استاندارد همگن x1−5x3=0x_1 - 5x_3 = 0 می‌نویسیم.

  • شرط اول (عضو صفر): برای 0=(0,0,0)\mathbf{0} = (0, 0, 0) داریم 0−5(0)=00 - 5(0) = 0، پس 0∈U4\mathbf{0} \in U_4.
  • شرط دوم (بسته بودن تحت جمع): اگر x,y∈U4x, y \in U_4، آنگاه x1=5x3x_1 = 5x_3 و y1=5y3y_1 = 5y_3. برای بردار x+yx + y: (x1+y1)=5x3+5y3=5(x3+y3)  ⟹  x+y∈U4(x_1 + y_1) = 5x_3 + 5y_3 = 5(x_3 + y_3) \implies x + y \in U_4
  • شرط سوم (بسته بودن تحت ضرب اسکالر): برای هر c∈Fc \in \mathbb{F} و x∈U4x \in U_4: cx1=c(5x3)=5(cx3)  ⟹  cx∈U4cx_1 = c(5x_3) = 5(cx_3) \implies cx \in U_4 بنابراین U4U_4 یک زیرفضا است. ■\blacksquare

۴. دام‌های رایج در حل این تیپ مسئله

نکات باریک‌تر از مو

  • دام U2U_2: دانشجویان اغلب می‌بینند که بردار صفر صدق می‌کند و حتی ضرب اسکالر هم به توان ۳ می‌رسد و صفر می‌ماند، و با عجله حکم به زیرفضا بودن می‌دهند. شرط جمع در ضرب‌های چندمتغیره به راحتی می‌شکند!
  • هندسه صفحات: هر معادله همگن درجه یک a1x1+a2x2+a3x3=0a_1 x_1 + a_2 x_2 + a_3 x_3 = 0 یک زیرفضا (صفحه از مبدا) است، در حالی که معادله ناهمگن (=4= 4) صفحه جابه‌جا شده است و هرگز مبدا را شامل نمی‌شود.

۵. پیوندها

پیوندهای این یادداشت ۴

یادداشت‌هایی که از این صفحه به آن‌ها پیوند داده شده است.

  • تعریف ۳۱.۱ زیرفضا (Subspace)
    پیش‌نمایش

    تعریف ۳۱.۱: زیرفضا (Subspace)

    چکیده مفهومی

    یک زیرفضا، جهان ریاضی کوچکتری است که درون یک فضای برداری بزرگتر زندگی می‌کند؛ به شرطی که خودش با همان قوانین جمع و ضرب اسکالر فضای مادر، یک فضای برداری مستقل و خودکفا باشد و مبدا مختصات را در خود داشته باشد.


  • قضیه ۳۲.۱ شرایط سه‌گانه زیرفضا بودن
    پیش‌نمایش

    قضیه ۳۲.۱: شرایط سه‌گانه زیرفضا بودن (آزمون سریع زیرفضا)

    پیام کلیدی قضیه در یک جمله

    برای بررسی اینکه آیا یک زیرمجموعه یک زیرفضاست یا خیر، لازم نیست تمام ۱۰ اصل موضوعه فضای برداری را چک کنید؛ فقط کافی است سه شرط را بسنجید: داشتن بردار صفر، بسته بودن نسبت به جمع، و بسته بودن نسبت به ضرب اسکالر.


  • مثال ۳۳.۱ زیرفضاهای R2 و R3
    پیش‌نمایش

    مثال ۳۳.۱: زیرفضاهای R2\mathbb{R}^2 و R3\mathbb{R}^3

    هندسه کامل زیرفضاها در ابعاد ۲ و ۳

    در دنیای هندسی اقلیدسی، زیرفضاها تنها و تنها اشیای مسطحی هستند که از مبدا مختصات عبور می‌کنند:

    • در R2\mathbb{R}^2: فقط نقطه مبدا، خطوط راست گذرنده از مبدا، و کل صفحه R2\mathbb{R}^2.
    • در R3\mathbb{R}^3: فقط نقطه مبدا، خطوط راست گذرنده از مبدا، صفحات تخت گذرنده از مبدا، و کل فضا R3\mathbb{R}^3.

  • MOC حل تمرینات جبر خطی
    پیش‌نمایش

    ✍️ نقشه راه و بانک جامع حل تمرینات جبر خطی آکسلر (فصل ۱ و ۲)

    حل تشریحی ۱۰۰٪ تمرینات کتاب بدون پرش محاسباتی

    تمام ۹۸ تمرین پایان بخش‌های فصول اول و دوم کتاب جبر خطی آکسلر (ویرایش چهارم ترجمه فارسی) با جزئیات کامل، تحلیل استراتژی حل، اثبات گام‌به‌گام و هشدارهای امتحانی نوشته و طبقه‌بندی شده‌اند.


ارجاعات به این یادداشت ۱

یادداشت‌هایی که به این صفحه پیوند داده‌اند.

حالت ارائه