رفتن به متن
باغ ریاضی
تمرین ۶ بخش ۳.۱ بررسی زیرفضا بودن شرط برابری مکعب مؤلفه‌ها در R3 و C3
تنظیمات مطالعه
تنظیمات مطالعه

تمرین ۶ بخش ۳.۱ بررسی زیرفضا بودن شرط برابری مکعب مؤلفه‌ها در R3 و C3

یادداشت شما ذخیره شد

می‌خواهید این تغییرات برای مدیر وب‌سایت هم ارسال شوند؟ نسخهٔ رسمی تنها پس از تأیید تغییر می‌کند.

تمرین ۶ بخش ۳.۱: بررسی زیرفضا بودن شرط برابری مکعب مؤلفه‌ها در R3\mathbb{R}^3 و C3\mathbb{C}^3

صورت دقیق مسئله (کتاب آکسلر)

  1. (الف) آیا U={(a,b,c)∈R3:a3=b3}U = \{(a, b, c) \in \mathbb{R}^3 : a^3 = b^3\} یک زیرفضا از R3\mathbb{R}^3 است؟
  2. (ب) آیا W={(a,b,c)∈C3:a3=b3}W = \{(a, b, c) \in \mathbb{C}^3 : a^3 = b^3\} یک زیرفضا از C3\mathbb{C}^3 است؟

۱. تحلیل اولیه و باز کردن خواسته مسئله

  • داده‌های مسئله:
    • بخش (الف): فضای مادر حقیقی R3\mathbb{R}^3 با رابطه جبری a3=b3a^3 = b^3 بین مؤلفه‌های اول و دوم.
    • بخش (ب): فضای مادر مختلط C3\mathbb{C}^3 با همان رابطه جبری a3=b3a^3 = b^3.
  • حکم مسئله:
    • تعیین زیرفضا بودن یا نبودن در هر دو حالت همراه با اثبات یا مثال نقض.
  • چک‌لیست ابزارهای مورد نیاز:

۲. ایده و استراتژی حل (Problem-Solving Strategy)

  • در میدان اعداد حقیقی R\mathbb{R}: تابع f(x)=x3f(x) = x^3 تابعی اکیداً یک‌به‌یک است؛ بنابراین برای اعداد حقیقی: a3=b3  ⟺  a3−b3=(a−b)(a2+ab+b2)=0  ⟺  a=ba^3 = b^3 \iff a^3 - b^3 = (a - b)(a^2 + ab + b^2) = 0 \iff a = b (زیرا a2+ab+b2=(a+b2)2+3b24>0a^2 + ab + b^2 = (a + \frac{b}{2})^2 + \frac{3b^2}{4} > 0 برای (a,b)≠(0,0)(a,b) \neq (0,0)). بنابراین شرط غیرخطی ظاهری a3=b3a^3 = b^3 در R\mathbb{R} معادل با یک معادله کاملاً خطی a−b=0a - b = 0 است!
  • در میدان اعداد مختلط C\mathbb{C}: ریشه‌های سوم واحد وارد میدان می‌شوند: a3−b3=(a−b)(a−ωb)(a−ω2b)=0a^3 - b^3 = (a - b)(a - \omega b)(a - \omega^2 b) = 0 که در آن ω=ei2π3=−12+i32\omega = e^{i \frac{2\pi}{3}} = -\frac{1}{2} + i \frac{\sqrt{3}}{2}. بنابراین WW اجتماع سه ابرصفحه مختلف است و همانند اجتماع زیرفضاها، تحت جمع بسته نخواهد بود!

۳. حل تشریحی گام‌به‌گام (Step-by-Step Solution)

حل گام‌به‌گام هر دو بخش

بخش (الف): بررسی در فضای حقیقی R3\mathbb{R}^3

پاسخ: بله، UU یک زیرفضای R3\mathbb{R}^3 است.

گام اول: ساده‌سازی شرط جبری در R\mathbb{R} برای هر a,b∈Ra, b \in \mathbb{R}:

a3=b3  ⟺  a3−b3=0  ⟺  (a−b)(a2+ab+b2)=0a^3 = b^3 \iff a^3 - b^3 = 0 \iff (a - b)(a^2 + ab + b^2) = 0

عبارت a2+ab+b2=(a+b2)2+34b2a^2 + ab + b^2 = \left(a + \frac{b}{2}\right)^2 + \frac{3}{4}b^2 تنها زمانی صفر است که a=b=0a = b = 0. در نتیجه، در اعداد حقیقی همواره داریم:

a3=b3  ⟺  a=ba^3 = b^3 \iff a = b

پس مجموعه UU دقیقاً همان صفحه زیر است:

U={(a,a,c)∈R3:a,c∈R}={(a,b,c)∈R3:a−b=0}U = \{(a, a, c) \in \mathbb{R}^3 : a, c \in \mathbb{R}\} = \{(a, b, c) \in \mathbb{R}^3 : a - b = 0\}

گام دوم: بررسی شرایط سه‌گانه ۱. عضو صفر: 0−0=0  ⟹  (0,0,0)∈U0 - 0 = 0 \implies (0, 0, 0) \in U. ۲. بسته بودن جمع: اگر u=(a1,a1,c1)∈Uu = (a_1, a_1, c_1) \in U و v=(a2,a2,c2)∈Uv = (a_2, a_2, c_2) \in U، آنگاه:

u+v=(a1+a2,a1+a2,c1+c2)u + v = (a_1 + a_2, a_1 + a_2, c_1 + c_2)

دو مؤلفه اول با هم برابرند، پس u+v∈Uu + v \in U. ۳. بسته بودن ضرب اسکالر: برای هر k∈Rk \in \mathbb{R}:

ku=(ka1,ka1,kc1)ku = (k a_1, k a_1, k c_1)

دو مؤلفه اول برابرند، پس ku∈Uku \in U. بنابراین UU یک زیرفضای R3\mathbb{R}^3 است.


بخش (ب): بررسی در فضای مختصات مختلط C3\mathbb{C}^3

پاسخ: خیر، WW زیرفضای C3\mathbb{C}^3 نیست.

گام اول: تحلیل ریشه‌های سوم واحد در C\mathbb{C} عدد ω=ei2π3=−12+i32\omega = e^{i \frac{2\pi}{3}} = -\frac{1}{2} + i\frac{\sqrt{3}}{2} را در نظر بگیرید. می‌دانیم ω3=1\omega^3 = 1 و ω≠1\omega \neq 1. معادله a3=b3a^3 = b^3 در اعداد مختلط دارای سه دسته جواب است:

a=bیاa=ωbیاa=ω2ba = b \quad \text{یا} \quad a = \omega b \quad \text{یا} \quad a = \omega^2 b

گام دوم: ارائه مثال نقض برای بسته بودن تحت جمع دو بردار زیر را انتخاب می‌کنیم:

  • بردار اول: u=(1,1,0)∈C3u = (1, 1, 0) \in \mathbb{C}^3. چون 13=13=11^3 = 1^3 = 1، داریم u∈Wu \in W.
  • بردار دوم: v=(ω,1,0)∈C3v = (\omega, 1, 0) \in \mathbb{C}^3. چون (ω)3=1(\omega)^3 = 1 و 13=11^3 = 1، پس (ω)3=13(\omega)^3 = 1^3 و در نتیجه v∈Wv \in W.

حال مجموع این دو بردار را محاسبه می‌کنیم:

u+v=(1+ω,1+1,0+0)=(1+ω,2,0)u + v = (1 + \omega, 1 + 1, 0 + 0) = (1 + \omega, 2, 0)

بررسی می‌کنیم آیا مؤلفه اول به توان ۳ برابر مؤلفه دوم به توان ۳ است؟

  • مؤلفه اول: 1+ω=1+(−12+i32)=12+i32=eiπ31 + \omega = 1 + \left(-\frac{1}{2} + i\frac{\sqrt{3}}{2}\right) = \frac{1}{2} + i\frac{\sqrt{3}}{2} = e^{i \frac{\pi}{3}} مکعب آن: (1+ω)3=(eiπ3)3=eiπ=−1(1 + \omega)^3 = \left(e^{i \frac{\pi}{3}}\right)^3 = e^{i\pi} = -1
  • مؤلفه دوم: 23=82^3 = 8 واضح است که: −1≠8  ⟹  (1+ω)3≠23-1 \neq 8 \implies (1 + \omega)^3 \neq 2^3 بنابراین بردار مجموع u+v∉Wu + v \notin W. چون WW تحت جمع بسته نیست، یک زیرفضا از C3\mathbb{C}^3 نیست. ■\blacksquare

۴. دام‌های رایج در حل این تیپ مسئله

نکات باریک‌تر از مو

  • این یکی از زیباترین و پرتکرارترین سوالات آزمون‌های کارشناسی ارشد و دکتری است؛ تفاوت رفتار درجه سه در R\mathbb{R} (که یک‌به‌یک است) با C\mathbb{C} (که چندریشه‌ای است) تفاوت بین یک زیرفضا و اجتماع چند زیرفضا را رقم می‌زند.

۵. پیوندها

پیوندهای این یادداشت ۳

یادداشت‌هایی که از این صفحه به آن‌ها پیوند داده شده است.

  • قضیه ۳۲.۱ شرایط سه‌گانه زیرفضا بودن
    پیش‌نمایش

    قضیه ۳۲.۱: شرایط سه‌گانه زیرفضا بودن (آزمون سریع زیرفضا)

    پیام کلیدی قضیه در یک جمله

    برای بررسی اینکه آیا یک زیرمجموعه یک زیرفضاست یا خیر، لازم نیست تمام ۱۰ اصل موضوعه فضای برداری را چک کنید؛ فقط کافی است سه شرط را بسنجید: داشتن بردار صفر، بسته بودن نسبت به جمع، و بسته بودن نسبت به ضرب اسکالر.


  • تعریف ۳۱.۱ زیرفضا (Subspace)
    پیش‌نمایش

    تعریف ۳۱.۱: زیرفضا (Subspace)

    چکیده مفهومی

    یک زیرفضا، جهان ریاضی کوچکتری است که درون یک فضای برداری بزرگتر زندگی می‌کند؛ به شرطی که خودش با همان قوانین جمع و ضرب اسکالر فضای مادر، یک فضای برداری مستقل و خودکفا باشد و مبدا مختصات را در خود داشته باشد.


  • MOC حل تمرینات جبر خطی
    پیش‌نمایش

    ✍️ نقشه راه و بانک جامع حل تمرینات جبر خطی آکسلر (فصل ۱ و ۲)

    حل تشریحی ۱۰۰٪ تمرینات کتاب بدون پرش محاسباتی

    تمام ۹۸ تمرین پایان بخش‌های فصول اول و دوم کتاب جبر خطی آکسلر (ویرایش چهارم ترجمه فارسی) با جزئیات کامل، تحلیل استراتژی حل، اثبات گام‌به‌گام و هشدارهای امتحانی نوشته و طبقه‌بندی شده‌اند.


ارجاعات به این یادداشت ۱

یادداشت‌هایی که به این صفحه پیوند داده‌اند.

حالت ارائه