رفتن به متن
باغ ریاضی
تمرین ۱۹ بخش ۱.۲ اثبات بعد نامتناهی فضای توابع پیوسته روی بازه واحد
تنظیمات مطالعه
تنظیمات مطالعه

تمرین ۱۹ بخش ۱.۲ اثبات بعد نامتناهی فضای توابع پیوسته روی بازه واحد

یادداشت شما ذخیره شد

می‌خواهید این تغییرات برای مدیر وب‌سایت هم ارسال شوند؟ نسخهٔ رسمی تنها پس از تأیید تغییر می‌کند.

تمرین ۱۹ بخش ۱.۲: اثبات بعد نامتناهی فضای توابع پیوسته روی بازه واحد

صورت دقیق مسئله (کتاب آکسلر)

ثابت کنید فضای برداری حقیقی همه توابع پیوسته با مقدار حقیقی روی بازه [0,1][0, 1]، بی‌بعد-متناهی (بعد نامتناهی) است.


۱. تحلیل اولیه و باز کردن خواسته مسئله


۲. ایده و استراتژی حل (Problem-Solving Strategy)

برای اثبات بعد نامتناهی یک فضای تابعی، طبق تمرین ۱۷ کافی است یک دنباله نامتناهی از توابع پیوسته بیابیم که به ازای هر mm، نخستین mm تابع آن مستقل خطی باشند:

  1. توابع چندجمله‌ای استاندارد fk(x)=xkf_k(x) = x^k را برای هر k∈{0,1,2,… }k \in \{0, 1, 2, \dots\} در نظر می‌گیریم.
  2. چون هر تابع چندجمله‌ای روی [0,1][0, 1] پیوسته است، تمام این توابع متعلق به C([0,1])C([0, 1]) هستند.
  3. ترکیب خطی مساوی صفر از آن‌ها یک چندجمله‌ای با درجه متناهی ایجاد می‌کند که روی تمام بی‌نهایت نقطه بازه [0,1][0, 1] مساوی صفر است.
  4. طبق قضیه بنیادی جبر (یا ویژگی بنیادین چندجمله‌ای‌ها)، یک چندجمله‌ای غیرصفر درجه ≤m\le m حداکثر mm ریشه حقیقی دارد. پس چون بیش از mm ریشه دارد، لزوماً باید چندجمله‌ای صفر باشد و تمام ضرایب صفر شوند.

۳. حل تشریحی گام‌به‌گام (Step-by-Step Solution)

حل دقیق و بدون پرش محاسباتی

گام اول (معرفی خانواده توابع در C([0,1])C([0, 1])): برای هر عدد صحیح نامنفی k≥0k \ge 0، تابع fk:[0,1]→Rf_k: [0, 1] \to \mathbb{R} را به صورت تابع توانی تعریف می‌کنیم:

fk(x)=xk(∀x∈[0,1])f_k(x) = x^k \quad (\forall x \in [0, 1])

از حساب دیفرانسیل و انتگرال می‌دانیم که هر تابع توانی روی کل خط حقیقی و به ویژه روی بازه بسته [0,1][0, 1] پیوسته است. بنابراین برای هر k≥0k \ge 0:

fk∈C([0,1])f_k \in C([0, 1])

گام دوم (بررسی ترکیب خطی برای یک طول دلخواه mm): فرض کنید mm یک عدد صحیح مثبت دلخواه باشد. لیست m+1m+1 تایی زیر را از این توابع در نظر می‌گیریم:

f0,  f1,  f2,  …,  fmf_0, \; f_1, \; f_2, \; \dots, \; f_m

فرض کنید اسکالرهایی مانند c0,c1,…,cm∈Rc_0, c_1, \dots, c_m \in \mathbb{R} وجود دارند به گونه‌ای که ترکیب خطی آن‌ها برابر با بردار صفر در فضای C([0,1])C([0, 1]) شود:

c0f0+c1f1+⋯+cmfm=0c_0 f_0 + c_1 f_1 + \dots + c_m f_m = 0

بردار صفر در این فضای تابعی، تابع همانی صفر است؛ یعنی تابعی که به ازای هر ورودی مقدار صفر تولید می‌کند. پس به ازای هر x∈[0,1]x \in [0, 1] داریم:

p(x)=c0+c1x+c2x2+⋯+cmxm=0p(x) = c_0 + c_1 x + c_2 x^2 + \dots + c_m x^m = 0

گام سوم (اثبات صفر بودن ضرایب با استفاده از ریشه‌های چندجمله‌ای): عبارت p(x)p(x) یک چندجمله‌ای از درجه حداکثر mm با ضرایب حقیقی است. طبق قضیه بنیادی جبر و خاصیت اساسی چندجمله‌ای‌ها:

اگر یک چندجمله‌ای درجه حداکثر mm، دارای بیش از mm ریشه متمایز باشد، آن چندجمله‌ای لزوماً چندجمله‌ای پوچ (صفر) است و تمام ضرایب آن صفر هستند.

بازه [0,1][0, 1] یک مجموعه نامتناهی است و شامل بی‌نهایت نقطه متمایز می‌باشد (مثلاً اعداد x=0,1m+1,2m+1,…,1x = 0, \frac{1}{m+1}, \frac{2}{m+1}, \dots, 1). چون معادله p(x)=0p(x) = 0 برای تمامی نقاط این بازه برقرار است، تعداد ریشه‌های آن بی‌نهایت است که اکیداً بزرگ‌تر از mm می‌باشد. بنابراین چندجمله‌ای pp نمی‌تواند ناصفر باشد؛ در نتیجه تمامی ضرایب آن باید صفر باشند:

c0=c1=c2=⋯=cm=0c_0 = c_1 = c_2 = \dots = c_m = 0

گام چهارم (نتیجه‌گیری): چون تنها جواب معادله ترکیب خطی جواب بدیهی است، لیست f0,f1,…,fmf_0, f_1, \dots, f_m در C([0,1])C([0, 1]) مستقل خطی است. از آنجا که این نتیجه به ازای هر عدد صحیح مثبت mm برقرار است، خانواده مستقل خطی با طول دلخواه در C([0,1])C([0, 1]) وجود دارد.

حال اگر به فرض خلف C([0,1])C([0, 1]) با بعد متناهی می‌بود و لیستی مولد به طول متناهی nn می‌داشت، طبق قضیه ۲۲.۲ آکسلر هیچ لیست مستقلی نمی‌توانست طولی بیش از nn داشته باشد؛ در حالی که ما با انتخاب m=nm = n یک لیست مستقل به طول n+1n+1 ساختیم. این تناقض اثبات می‌کند که C([0,1])C([0, 1]) بی‌بعد-متناهی است ■\blacksquare


۴. دام‌های رایج در حل این تیپ مسئله

نکات باریک‌تر از مو

  • تفاوت تابع با نقطه: دقت کنید که صفر بودن یک تابع (f=0f = 0) به معنای صفر بودن مقدار آن در تمامی نقاط دامنه است (f(x)=0,∀x∈[0,1]f(x) = 0, \forall x \in [0, 1]). صفر بودن در چند نقطه خاص دلیلی بر صفر بودن تابع نیست.
  • روش‌های جایگزین برای صفر بودن ضرایب: می‌توان به جای استفاده از تعداد ریشه‌ها، از مشتق‌گیری متوالی در نقطه x=0x = 0 استفاده کرد: p(k)(0)=k!ck=0  ⟹  ck=0p^{(k)}(0) = k! c_k = 0 \implies c_k = 0 که این روش نیز بسیار ظریف است و به همان نتیجه قطعی می‌رسد.

۵. پیوندها

پیوندهای این یادداشت ۵

یادداشت‌هایی که از این صفحه به آن‌ها پیوند داده شده است.

  • تعریف ۱۳.۲ فضای برداری با بعد نامتناهی
    پیش‌نمایش

    تعریف ۱۳.۲: فضای برداری با بعد نامتناهی (Infinite-Dimensional Vector Space)

    چکیده مفهومی

    فضایی که نتوان با هیچ لیست متناهی از بردارها تمام آن را پوشش داد، فضای بعد-نامتناهی نامیده می‌شود؛ یعنی ظرفیت هندسی آن از هر تعداد متناهی بردار فراتر می‌رود.


  • مثال ۱۴.۲ فضای P(F) با بعد نامتناهی است
    پیش‌نمایش

    مثال ۱۴.۲: فضای P(F)\mathcal{P}(\mathbb{F}) با بعد نامتناهی است

    چکیده مفهومی

    هر لیست متناهی از چندجمله‌ای‌ها دارای یک سقف درجه متناهی mm است و بنابراین هرگز نمی‌تواند توان بالاتر zm+1z^{m+1} را تولید کند؛ پس هیچ لیست متناهی قادر به اسپن کردن کل P(F)\mathcal{P}(\mathbb{F}) نیست.


  • قضیه ۲۲.۲ طول لیست مستقل خطی کمتر مساوی طول لیست مولد است
    پیش‌نمایش

    قضیه ۲۲.۲: طول لیست مستقل خطی کمتر مساوی طول لیست مولد است

    اساسی‌ترین نامساوی جبر خطی

    در هر فضای برداری با بعد متناهی، هیچ لیست مستقل خطی نمی‌تواند طولانی‌تر از یک لیست مولد باشد:

    طول هر لیست مستقل خطی≤طول هر لیست گسترش‌دهنده\text{طول هر لیست مستقل خطی} \le \text{طول هر لیست گسترش‌دهنده}

    این قضیه ضامن خوش‌تعریف بودن مفهوم «بُعد» در سراسر ریاضیات است.


  • تمرین ۱۷ بخش ۱.۲ مشخصه‌سازی فضاهای بی‌بعد-متناهی با دنباله مستقل خطی
    پیش‌نمایش

    تمرین ۱۷ بخش ۱.۲: مشخصه‌سازی فضاهای بی‌بعد-متناهی با دنباله مستقل خطی

    صورت دقیق مسئله (کتاب آکسلر)

    ثابت کنید فضای برداری VV بی‌بعد-متناهی (بعد نامتناهی) است اگر و فقط اگر دنباله‌ای از بردارها مانند v1,v2,…v_1, v_2, \dots در VV وجود داشته باشد به طوری که لیست

    v1,…,vmv_1, \dots, v_m

    برای هر عدد صحیح مثبت mm مستقل خطی باشد.


  • MOC حل تمرینات جبر خطی
    پیش‌نمایش

    ✍️ نقشه راه و بانک جامع حل تمرینات جبر خطی آکسلر (فصل ۱ و ۲)

    حل تشریحی ۱۰۰٪ تمرینات کتاب بدون پرش محاسباتی

    تمام ۹۸ تمرین پایان بخش‌های فصول اول و دوم کتاب جبر خطی آکسلر (ویرایش چهارم ترجمه فارسی) با جزئیات کامل، تحلیل استراتژی حل، اثبات گام‌به‌گام و هشدارهای امتحانی نوشته و طبقه‌بندی شده‌اند.


ارجاعات به این یادداشت ۱

یادداشت‌هایی که به این صفحه پیوند داده‌اند.

حالت ارائه